Aretha Franklin: Królowa Soulu, Natural Woman, Make Me Feel Like

0

Aretha Franklin, powszechnie uznawana za „Królową Soul”, była legendarną amerykańską piosenkarką, autorką tekstów, pianistką i aktywistką na rzecz praw obywatelskich. Urodzona 25 marca 1942 roku, na 16 sierpnia 2018 roku miała 76 lat. Jej ponad sześćdziesięcioletnia kariera zaowocowała niezliczonymi hitami, w tym przełomowym utworem „Respect”, który stał się hymnem walki o równouprawnienie i do dziś inspiruje kolejne pokolenia.

Aretha Louise Franklin, której życie było głęboko splecione z muzyką gospel i walką o prawa obywatelskie, pozostawiła po sobie niezatarte dziedzictwo. Jej droga od kościelnych występów w Detroit do statusu globalnej ikony muzyki soul to historia niezwykłego talentu, determinacji i niepodważalnego wpływu na kulturę. Wychowana w otoczeniu muzyki i aktywizmu, już od najmłodszych lat wykazywała się wyjątkowym darem, który z czasem miał zrewolucjonizować gatunek i zainspirować miliony.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 16 sierpnia 2018 roku miała 76 lat.
• Żona/Mąż: Była dwukrotnie zamężna (Ted White, Glynn Turman).
• Dzieci: Czworo dzieci.
• Zawód: Piosenkarka, autorka tekstów, pianistka, aktywistka.
• Główne osiągnięcie: Uznana za „Królową Soul”, zdobywczyni 18 nagród Grammy, pierwsza kobieta wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame.

Podstawowe informacje o Arethcie Franklin

Daty i miejsca urodzenia oraz śmierci

Aretha Louise Franklin urodziła się 25 marca 1942 roku w Memphis w stanie Tennessee. Artystka zmarła 16 sierpnia 2018 roku w Detroit w stanie Michigan, w wieku 76 lat. Miejscem jej wiecznego spoczynku stał się cmentarz Woodlawn w Detroit. Jej śmierć wywołała falę żałoby na całym świecie, a uroczystości pogrzebowe w Detroit miały charakter państwowy i zgromadziły liczne osobistości ze świata polityki i kultury.

Pełne imię i nazwisko

Pełne imię i nazwisko artystki to Aretha Louise Franklin. Urodzona w Memphis, Tennessee, przez całe życie była silnie związana z Detroit w stanie Michigan, gdzie rozwinęła swoją karierę i gdzie spoczęła po śmierci.

Wiek i lata aktywności zawodowej

Aretha Franklin była aktywna zawodowo przez ponad sześć dekad, od 1954 do 2017 roku. W momencie śmierci 16 sierpnia 2018 roku miała 76 lat. Jej długa i owocna kariera obejmowała role piosenkarki, autorki tekstów, pianistki i producentki muzycznej.

Tytuł „Królowa Soul”

Aretha Franklin jest powszechnie uznawana za „Królową Soul” (Queen of Soul). Tytuł ten został jej nadany oficjalnie w latach 60. przez prezentera radiowego Pervisa Spanna, który podczas występu w Regal Theater w Chicago symbolicznie nałożył koronę na jej głowę. Magazyn „Rolling Stone” dwukrotnie sklasyfikował ją jako największą piosenkarkę wszech czasów, co podkreśla jej bezprecedensowy wpływ na historię muzyki i utrwalenie jej pozycji jako królowej gatunku.

Rodzina i życie prywatne Arethy Franklin

Rodzice i ich wpływ

Ojcem Arethy był Clarence LaVaughn „C. L.” Franklin, znany minister baptystyczny, a matką Barbara Siggers Franklin, utalentowana wokalistka i pianistka. Rodzice Arethy rozstali się w 1948 roku. Matka zmarła 7 marca 1952 roku, na krótko przed 10. urodzinami córki. Wychowaniem Arethy po śmierci matki zajmowało się kilka kobiet, w tym jej babcia Rachel oraz słynna piosenkarka gospel Mahalia Jackson, co miało ogromny wpływ na jej rozwój emocjonalny i muzyczny.

Wczesne lata i wychowanie

Wychowanie Arethy po śmierci matki było naznaczone opieką kilku bliskich kobiet. Ojciec Arethy przyjaźnił się z wieloma wpływowymi postaciami tamtych czasów, takimi jak Martin Luther King Jr., Jackie Wilson czy Sam Cooke, którzy regularnie odwiedzali dom Franklinów, co z pewnością wpłynęło na jej wczesne doświadczenia i perspektywę.

Małżeństwa

Aretha Franklin była dwukrotnie zamężna. Jej pierwszym mężem był Ted White, z którym zawarła związek małżeński w latach 1961–1969. Drugim mężem artystki był aktor Glynn Turman, z którym była związana od 1978 roku do rozwodu w 1984 roku.

Dzieci

Artystka doczekała się czwórki dzieci. Po raz pierwszy została matką w wieku zaledwie 12 lat, rodząc syna Clarence’a. Tożsamość ojca Clarence’a potwierdziła później Aretha w swoim testamencie. W sumie Aretha Franklin miała czworo dzieci, co stanowiło ważny aspekt jej życia osobistego.

Siostry

Aretha Franklin miała dwie siostry, Ermę i Carolyn Franklin. Obie siostry również były związane z branżą muzyczną i aktywnie wspierały Arethę w jej artystycznej drodze.

Kariera muzyczna Arethy Franklin

Początki kariery gospel

Swoją przygodę ze śpiewem Aretha Franklin rozpoczęła jako dziecko w New Bethel Baptist Church w Detroit. Od 12. roku życia jej karierą zarządzał ojciec, zabierając ją na trasy koncertowe. Te wczesne doświadczenia w muzyce gospel ugruntowały jej fundamenty wokalne i duchowe, kształtując jej unikalny styl.

Przejście do muzyki pop i Columbia Records

W wieku 18 lat, za zgodą ojca, Aretha Franklin przeniosła się do Nowego Jorku, aby eksplorować muzykę pop. Podpisała kontrakt z Columbia Records. Mimo że Columbia Records nie potrafiła w pełni wykorzystać jej gospelowych korzeni, ten etap kariery pozwolił jej na zdobycie doświadczenia w nowym gatunku muzycznym.

Przełom w Atlantic Records

Przełom w karierze Arethy Franklin nastąpił po wygaśnięciu kontraktu z Columbią w 1966 roku. Decyzja o przejściu do Atlantic Records pod okiem producenta Jerry’ego Wexlera okazała się strzałem w dziesiątkę. Wytwórnia ta pozwoliła jej w pełni rozwinąć skrzydła, czego efektem były takie hity jak „Respect” oraz przełomowe albumy „I Never Loved a Man the Way I Love You” i „Lady Soul”. To właśnie w Atlantic Records Aretha Franklin zaczęła budować swoją legendę jako „Królowa Soul”.

Kariera w Arista Records

W 1979 roku Aretha Franklin opuściła Atlantic Records i podpisała kontrakt z Arista Records. Przejście to doprowadziło do znaczącego ożywienia jej kariery w latach 80. Dzięki nowej wytwórni i świeżemu spojrzeniu, artystka wydała albumy takie jak „Jump to It” i „Who’s Zoomin’ Who?” oraz nagrała przebój „Freeway of Love”. Ten etap potwierdził jej długowieczność i zdolność do adaptacji w zmieniającym się świecie muzyki.

Sprzedaż płyt i single na listach przebojów

Aretha Franklin jest jedną z najlepiej sprzedających się artystek w historii muzyki. Jej dyskografia obejmuje ponad 75 milionów sprzedanych płyt na całym świecie. Artystka może pochwalić się imponującą liczbą 112 singli, które znalazły się na prestiżowych listach przebojów Billboardu, co świadczy o ogromnym zasięgu i trwałej popularności jej twórczości.

Kariera muzyczna w chronologii

Wczesne lata i pierwsze nagrania (1954-1960)

• 1954: Rozpoczęcie kariery wokalnej.
• 1956: Wydanie debiutanckiego singla „Never Grow Old” dla wytwórni J.V.B. Records.
• W wieku 14 lat: Nagranie albumu „Songs of Faith”.

Okres Columbia Records (1960-1966)

• W wieku 18 lat: Przeniesienie do Nowego Jorku i podpisanie kontraktu z Columbia Records.
• Odrzucenie propozycji od RCA Victor oraz Tamla (Motown).
• Eksploracja muzyki pop przy jednoczesnym zachowaniu gospelowych korzeni.

Przełom w Atlantic Records (1966-1979)

• 1966: Przejście do Atlantic Records i współpraca z Jerrym Wexlerem.
• Nagranie hitów takich jak „Respect”.
• Wydanie kluczowych albumów: „I Never Loved a Man the Way I Love You” i „Lady Soul”.

Era Arista Records (1979-2017)

• 1979: Podpisanie kontraktu z Arista Records.
• Lata 80.: Ożywienie kariery dzięki albumom „Jump to It”, „Who’s Zoomin’ Who?” oraz przebojowi „Freeway of Love”.
• Kontynuacja aktywności artystycznej do 2017 roku.

Nagrody i osiągnięcia Arethy Franklin

Nagrody Grammy

Aretha Franklin zdobyła łącznie 18 nagród Grammy, otrzymując 44 nominacje. Jej dominacja w kategorii Best Female R&B Vocal Performance była bezprecedensowa – artystka zdobyła osiem statuetek z rzędu w tej kategorii w latach 1968–1975. Te nagrody są dowodem uznania jej wyjątkowego talentu wokalnego i wpływu na gatunek R&B.

Rock and Roll Hall of Fame

W 1987 roku Aretha Franklin zapisała się w historii jako pierwsza artystka wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame. To historyczne wydarzenie otworzyło drogę dla wielu innych utalentowanych kobiet w tym prestiżowym gronie, podkreślając jej rolę jako pionierki i ikony muzyki rock and rollowej i soulowej.

Odznaczenia państwowe USA

Za wybitne zasługi dla narodu, Aretha Franklin została uhonorowana najwyższymi odznaczeniami państwowymi Stanów Zjednoczonych. Otrzymała Narodowy Medal Sztuki oraz Prezydencki Medal Wolności, co jest potwierdzeniem jej znaczącego wkładu nie tylko w kulturę, ale także w społeczeństwo amerykańskie.

Nagroda Pulitzera

W 2019 roku jury Nagrody Pulitzera przyznało Arethcie Franklin pośmiertne specjalne wyróżnienie. Uznano jej niezatarty wkład w amerykańską muzykę i kulturę, który trwał przez ponad pięć dekad. Jest to jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień, jakie może otrzymać artysta.

Inne galerie sław

Oprócz Rock and Roll Hall of Fame, Aretha Franklin została wprowadzona do wielu innych prestiżowych galerii sław. Wśród nich znajdują się UK Music Hall of Fame (2005), Gospel Music Hall of Fame (2012) oraz, pośmiertnie, National Women’s Hall of Fame (2020). Te wyróżnienia świadczą o wszechstronnym wpływie jej twórczości na różne gatunki muzyczne i dziedziny kultury.

Aretha Franklin w filmie i mediach

Rola w „The Blues Brothers”

W 1980 roku Aretha Franklin wystąpiła w kultowej komedii muzycznej „The Blues Brothers”. Jej rola oraz brawurowe wykonanie utworu „Think” stały się jednym z najbardziej pamiętnych i rozpoznawalnych momentów tego filmu, prezentując jej charyzmę i talent aktorski na szerszym forum.

Wpływ na popkulturę

Życie i twórczość Arethy Franklin stały się inspiracją dla wielu produkcji medialnych. Jej wizerunek jako ikony popkultury był wielokrotnie wykorzystywany w hołdach, portretach artystycznych i innych formach upamiętnienia. Jej muzyka i przesłanie nadal rezonują, wpływając na kolejne pokolenia artystów i słuchaczy.

Aktywizm i osobowość Arethy Franklin

Zaangażowanie w ruch na rzecz praw obywatelskich

Aretha Franklin była głęboko zaangażowana w ruch na rzecz praw obywatelskich w Stanach Zjednoczonych. Już jako 16-latka brała udział w trasie koncertowej z dr. Martinem Lutherem Kingiem Jr., a później śpiewała na jego pogrzebie w 1968 roku. Jej wsparcie dla sprawy było autentyczne i silne.

Wykorzystanie muzyki jako narzędzia walki

Artystka wykorzystywała swoją sławę i potęgę swoich utworów, takich jak „Respect”, jako hymny walki o równouprawnienie rasowe i prawa kobiet. Jej muzyka stała się symbolem siły, godności i dążenia do sprawiedliwości społecznej, inspirując ruchy obywatelskie na całym świecie.

Talent muzyczny

W młodości Aretha Franklin uczyła się grać na pianinie ze słuchu, co świadczy o jej niezwykłym, naturalnym talencie muzycznym. Rozwijała swoje umiejętności bez formalnego wykształcenia w tym kierunku, co tylko podkreśla jej wrodzone predyspozycje i pasję do muzyki. Ten niezwykły dar pozwolił jej na stworzenie bogatej i wpływowej kariery.

Nagrody i wyróżnienia

Zdrowie i śmierć Arethy Franklin

Przyczyna śmierci

Aretha Franklin zmarła w swoim domu w Detroit. Przyczyną jej śmierci był zaawansowany nowotwór trzustki (neuroendocrine tumor), z którym zmagała się w ostatnich latach życia. Jej odejście stanowiło ogromną stratę dla świata muzyki.

Reakcja na śmierć i uroczystości pogrzebowe

Śmierć artystki w sierpniu 2018 roku wywołała falę żałoby na całym świecie. Uroczystości pogrzebowe w Detroit miały charakter państwowy i zgromadziły liczne osobistości ze świata polityki, kultury i muzyki, podkreślając ogromny szacunek i miłość, jaką darzono „Królową Soul”.

Ciekawostki z życia Arethy Franklin

Oficjalne nadanie tytułu „Królowej Soul”

Tytuł „Królowej Soul” został nadany Arethcie Franklin oficjalnie w latach 60. przez prezentera radiowego Pervisa Spanna. Podczas jednego z jej występów w Regal Theater w Chicago, Spann symbolicznie nałożył koronę na jej głowę, co ugruntowało jej pozycję jako niekwestionowanej władczyni gatunku soul.

Relacje rodzinne z wpływowymi postaciami

Ojciec Arethy, C. L. Franklin, przyjaźnił się z największymi postaciami tamtych czasów, takimi jak Martin Luther King Jr., Jackie Wilson czy Sam Cooke. Ci wybitni artyści i przywódcy regularnie odwiedzali dom Franklinów, co z pewnością miało wpływ na wychowanie i perspektywę młodej Arethy, wprowadzając ją w świat wielkiej muzyki i aktywizmu od najmłodszych lat.

Początki kariery i wyzwania z wytwórnią Columbia

Mimo ogromnego sukcesu finansowego, który osiągnęła już w połowie lat 60. (zarabiając 100 000 dolarów rocznie), Aretha Franklin początkowo zmagała się z brakiem zrozumienia jej talentu przez wytwórnię Columbia Records. Firma ta nie potrafiła w pełni wykorzystać jej gospelowych korzeni i unikalnego stylu, co stanowiło wyzwanie w początkowej fazie jej kariery, zanim przeszła do Atlantic Records, gdzie jej potencjał został w pełni uwolniony.

Warto wiedzieć: Aretha Franklin uczyła się grać na pianinie ze słuchu, co świadczy o jej niezwykłym, naturalnym talencie muzycznym, który rozwijała bez formalnego wykształcenia w tym kierunku.

Podsumowując, Aretha Franklin na zawsze pozostanie symbolem muzycznej doskonałości i niezłomności ducha, udowadniając, jak ważna jest siła głosu w walce o lepszy świat i inspirując kolejne pokolenia swoją niezwykłą karierą i zaangażowaniem społecznym.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Aretha_Franklin