Delacroix: Eugène, malarz romantyk, twórca Śmierci Sardanapala

1

Eugène Delacroix, urodzony 26 kwietnia 1798 roku, był jednym z najwybitniejszych francuskich malarzy epoki romantyzmu, uznawanym za lidera tej szkoły artystycznej. Jego twórczość, naznaczona emocjami i intensywnym kolorem, stanowiła radykalne odejście od sztywnych zasad neoklasycyzmu. Zmarł w Paryżu 13 sierpnia 1863 roku, pozostawiając po sobie bogaty dorobek artystyczny, który do dziś inspiruje kolejne pokolenia artystów. Choć świat zapamiętał go głównie jako Eugène’a Delacroix, jego pełne imię i nazwisko to Ferdinand Victor Eugène Delacroix. Jest on uznawany za jednego z ostatnich „Starych Mistrzów” malarstwa, obok swojego rywala Ingres’a, a także należy do nielicznego grona artystów tej rangi, którzy zostali uwiecznieni na fotografii.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na sierpień 1863 roku miał 65 lat.
• Żona/Mąż: Brak informacji o żonie lub mężu.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Malarz, litograf.
• Główne osiągnięcie: Lider francuskiej szkoły romantycznej, autor przełomowych dzieł takich jak „Wolność wiodąca lud na barykady”.

Podstawowe informacje i pochodzenie Eugène Delacroix

Pełne imię i nazwisko

Artysta urodził się jako Ferdinand Victor Eugène Delacroix. Choć pod tym pełnym nazwiskiem figuruje w oficjalnych zapisach historycznych, świat zapamiętał go głównie jako Eugène’a Delacroix, wybitnego francuskiego malarza, który na zawsze odmienił oblicze sztuki malarskiej.

Data i miejsce urodzenia

Eugène Delacroix przyszedł na świat 26 kwietnia 1798 roku w miejscowości Charenton-Saint-Maurice, położonej w departamencie Seine, niedaleko Paryża. To właśnie w tym regionie rozpoczął się jego artystyczny życiorys, który miał odcisnąć piętno na historii malarstwa.

Data i miejsce śmierci

Zmarł 13 sierpnia 1863 roku w Paryżu, w wieku 65 lat. Jego odejście zakończyło bogaty okres twórczy, pozostawiając po sobie ogromny dorobek artystyczny, który do dziś wzbudza podziw i stanowi ważny element dziedzictwa narodowego.

Wiek w momencie śmierci

Eugène Delacroix zmarł w wieku 65 lat. Jego życie, choć stosunkowo krótkie, było niezwykle intensywne i produktywne, czego dowodem jest liczna kolekcja dzieł, które przetrwały próbę czasu.

Miejsce spoczynku

Ciało Eugène’a Delacroix spoczywa na słynnym cmentarzu Père Lachaise w Paryżu. Ten prestiżowy cmentarz jest miejscem pochówku wielu wybitnych postaci kultury i sztuki, a grób malarza stanowi cel pielgrzymek miłośników jego twórczości z całego świata.

Rola w historii sztuki

Eugène Delacroix jest uznawany za niekwestionowanego lidera francuskiej szkoły romantycznej. Jego twórczość stanowiła radykalne odejście od sztywnych zasad neoklasycyzmu, wprowadzając do malarstwa nowe środki wyrazu oparte na emocjach i kolorze. Przedstawiciel romantyzmu, wprowadził do malarstwa nowy wymiar ekspresji.

Status „Starego Mistrza” i fotografia

Wraz ze swoim rywalem Ingres’em, Delacroix jest uważany za jednego z ostatnich „Starych Mistrzów” malarstwa. Jednocześnie, należy do nielicznego grona artystów tej rangi, którzy zostali uwiecznieni na fotografii, co czyni go postacią łączącą tradycję z nowoczesnością w historii sztuki.

Życie prywatne i rodzinne Eugène Delacroix

Zagadka pochodzenia biologicznego

Choć prawnym ojcem Eugène’a Delacroix był Charles-François Delacroix, istnieją przesłanki medyczne sugerujące, że mógł być on bezpłodny w czasie poczęcia artysty. Za biologicznego ojca malarza powszechnie uważa się dyplomatę Talleyranda, co dodaje intrygującego kontekstu do jego pochodzenia. Postać Talleyranda miała zresztą znaczący wpływ na dalsze losy artysty.

Rodzice i rodzeństwo

Matką Eugène’a była Victoire Oeben, córka znanego i cenionego ebenisty Jeana-François Oebena. Artysta miał troje znacznie starszego rodzeństwa. Jego brat Charles-Henri został generałem w armii Napoleona, siostra Henriette wyszła za mąż za dyplomatę, natomiast drugi brat, Henri, zginął w bitwie pod Friedlandem. Losy jego rodziny były naznaczone zarówno sukcesami, jak i tragediami.

Wczesne osierocenie

Życie osobiste Eugène’a Delacroix zostało naznaczone tragedią utraty rodziców w młodym wieku. Jego ojciec zmarł w 1805 roku, a matka w 1814 roku, co sprawiło, że młody Eugène został sierotą w wieku zaledwie 16 lat. To wczesne osierocenie z pewnością wpłynęło na jego wrażliwość i sposób postrzegania świata.

Wsparcie od Talleyranda

Przez całą swoją karierę Delacroix cieszył się dyskretną ochroną i wsparciem Talleyranda. Dyplomata nie tylko zlecał mu liczne anonimowe prace, ale także ułatwiał mu funkcjonowanie w kręgach władzy i środowisku artystycznym. Ta relacja zapewniła malarzowi pewną stabilność finansową i społeczną, pozwalając mu skupić się na twórczości.

Kariera i edukacja Eugène Delacroix

Edukacja klasyczna

Początkowo Eugène Delacroix kształcił się w prestiżowych liceach Louis-le-Grand oraz Pierre Corneille w Rouen. Tam zdobywał nagrody za rysunek i gruntownie poznał literaturę klasyczną, co stanowiło solidne podstawy dla jego późniejszej twórczości, często inspirowanej dziełami literackimi.

Początki szkolenia artystycznego

W 1815 roku Delacroix rozpoczął naukę u Pierre’a-Narcisse’a Guérina. Szkolenie odbywało się w stylu neoklasycznym Jacques’a-Louisa Davida, co stanowiło punkt wyjścia dla młodego artysty. Jednak jego własne poszukiwania artystyczne szybko skierowały go w inną stronę.

Debiut na Salonie Paryskim

Pierwszy wielki obraz Eugène’a Delacroix, zatytułowany „Barka Dantego” (1822), został zaakceptowany przez Salon Paryski. Mimo początkowych drwin ze strony opinii publicznej, dzieło zostało zakupione przez państwo, co było znaczącym sukcesem i zapowiedzią przyszłych triumfów francuskiego malarza.

Inspiracje mistrzami przeszłości

W przeciwieństwie do neoklasyków, Delacroix czerpał natchnienie z dzieł Rubensa oraz malarzy weneckiego renesansu, takich jak Tintoretto. Przedkładał kolor i ruch ponad czystość konturu, co było rewolucyjnym podejściem w jego czasach. Jego styl malarski stał się wyrazem nowej wrażliwości.

Wpływ Théodore’a Géricaulta

Ogromny wpływ na rozwój artystyczny Eugène’a Delacroix miało dzieło „Tratwa Meduzy” Théodore’a Géricaulta. Géricault był jego przyjacielem i malarz uważał go za swojego duchowego poprzednika. Wspólne poszukiwania artystyczne i wzajemne inspiracje były kluczowe dla kształtowania się francuskiego romantyzmu.

Najważniejsze dzieła Eugène Delacroix

„Masakra na Chios” (1824)

Obraz „Masakra na Chios” z 1824 roku przedstawia cierpienie greckich cywilów podczas wojny o niepodległość. Dzieło było kontrowersyjne ze względu na brak heroizmu i skupienie się na rozpaczy, co stanowiło odważne odejście od tradycyjnych przedstawień historycznych. Ten obraz był jednym z pierwszych, który zwrócił uwagę na dramatyczne wydarzenia Grecji, stając się symbolem walki o wolność.

„Grecja na ruinach Missolonghi” (1826)

Kolejne dzieło wspierające sprawę grecką to „Grecja na ruinach Missolonghi” z 1826 roku. Obraz upamiętnia samobójczą obronę miasta przed Turkami i ma formę alegorii z kobietą w stroju greckim. To wzruszające przedstawienie narodowego cierpienia i walki o wolność Grecji.

„Śmierć Sardanapala” (1827–28)

„Śmierć Sardanapala” z lat 1827–28 to monumentalne dzieło inspirowane dramatem Lorda Byrona. Obraz przedstawia asyryjskiego króla obserwującego rzeź swoich nałożnic i koni. Dzieło to do dziś uchodzi za jedno z najbardziej szokujących połączeń erotyzmu i okrucieństwa w malarstwie XIX wieku, a postać Sardanapala stała się symbolem dekadencji.

„Wolność wiodąca lud na barykady” (1830)

**”Wolność wiodąca lud na barykady”** (1830) to najsłynniejsze dzieło Eugène’a Delacroix, które upamiętnia rewolucję lipcową. Obraz przedstawia alegoryczną postać Wolności z trójkolorową flagą, niosącą lud na barykady. Postać chłopca z pistoletem z tego obrazu jest powszechnie uważana za pierwowzór postaci Gavroche’a w słynnej powieści Victora Hugo „Nędznicy”. Dzieło to było tak rewolucyjne, że rząd wycofał je z widoku publicznego w 1832 roku jako zbyt podżegające.

„Morderstwo biskupa z Liège” (1829)

Obraz „Morderstwo biskupa z Liège” z 1829 roku, oparty na prozie Waltera Scotta, przedstawia średniowieczną scenę mordu wykonaną w technice chiaroscuro. Silne kontrasty światłocieniowe dodają tej scenie dramatyzmu i podkreślają mroczny nastrój.

Podróże i inspiracje egzotyką Eugène Delacroix

Wyprawa do Afryki Północnej (1832)

W 1832 roku Delacroix towarzyszył dyplomacie Charlesowi-Edgarowi de Mornay w misji do Maroka. Podróż ta była dla niego ucieczką od paryskiego klasycyzmu i stanowiła przełomowy moment w jego karierze. Odkrycie „żywego antyku” w kulturze arabskiej na zawsze zmieniło jego paletę barw i sposób postrzegania świata.

Odkrycie „żywego antyku”

Podróż do Maroka pozwoliła Delacroix odkryć „żywego antyku” w kulturze arabskiej. Obserwacja egzotycznych rytuałów, strojów i krajobrazów zainspirowała go do wprowadzenia nowych, intensywnych kolorów do swojej palety, co miało ogromny wpływ na jego późniejszą twórczość i charakterystyczny styl.

„Fanatycy z Tangeru” (1838)

„Fanatycy z Tangeru” z 1838 roku to dzieło będące pokłosiem podróży do Afryki. Obraz dokumentuje obserwacje artysty dotyczące egzotycznych rytuałów i intensywności życia mieszkańców Maghrebu, stanowiąc przykład orientalizmu w sztuce.

Wpływ literatury na twórczość

Eugène Delacroix był silnie inspirowany dziełami literackimi. Szczególne znaczenie miały dla niego utwory Lorda Byrona, Williama Shakespeare’a, Waltera Scotta oraz Goethego. Jego fascynacja literaturą sprawiła, że malarstwo romantyczne stało się nierozerwalnie związane z wielką epiką i dramatem, czego dowodem są liczne ilustracje do dzieł tych autorów.

Muzyka, religia i duchowość w życiu Delacroix

Powiązania z muzyką epoki romantyzmu

Choć sam był malarzem, prace Eugène’a Delacroix wykazują silne powiązania z duchem muzyki epoki romantyzmu. Artysta obracał się w kręgach wybitnych twórców tamtego okresu, a jego twórczość rezonuje z emocjonalnością i dramatyzmem muzyki Fryderyka Chopina czy Paganiniego.

Twórczość religijna

Delacroix namalował setki dzieł o tematyce chrześcijańskiej. Do jego najważniejszych realizacji należą dekoracje do kaplicy Saints-Anges w paryskim kościele Saint-Sulpice. Jego „Pieta” była na tyle znacząca, że w późniejszym okresie została zinterpretowana na nowo przez Vincenta van Gogha.

Agnostycyzm a duchowość

Mimo że bywał określany jako agnostyk, jego dzienniki i obrazy, takie jak „Chrystus na Jeziorze Galilejskim”, świadczą o dużej wrażliwości na duchowość. Delacroix poszukiwał głębszych znaczeń, co odzwierciedlało się w jego artystycznej wizji świata.

Dziedzictwo i styl Eugène Delacroix

Rewolucja w kolorze i technika malarska

Eugène Delacroix dokonał rewolucji w kolorze, a jego studia nad optycznymi efektami barw i stosowanie ekspresyjnych pociągnięć pędzla położyły fundamenty pod przyszły impresjonizm. Jego technika „dzielenia” kolorów była bezpośrednią inspiracją dla Claude’a Moneta i Pierre’a-Auguste’a Renoira. Delacroix przedkładał emocjonalną siłę wyrazu nad akademicką poprawność rysunku, co stanowiło odważne odejście od konwencji.

Wpływ na symbolizm

Pasja Delacroix do egzotyki i tematów fantastycznych stała się źródłem inspiracji dla artystów ruchu symbolistycznego. Jego umiejętność tworzenia sugestywnych obrazów o głębokim ładunku emocjonalnym otworzyła nowe ścieżki dla ekspresji artystycznej.

Działalność jako litograf

Był utalentowanym litografem, co pozwoliło mu na szerokie rozpowszechnianie swoich wizji artystycznych inspirowanych literaturą światową. Jego litografie do „Fausta” Goethego są uznawane za jedne z najwybitniejszych osiągnięć w tej dziedzinie, ukazując wszechstronność jego talentu.

Ekspresja ponad formę

Delacroix przedkładał emocjonalną siłę wyrazu nad akademicką poprawność rysunku. Ta zasada pozwoliła mu na tworzenie dzieł o niezwykłej intensywności i głębi, które poruszały widza na poziomie emocjonalnym.

Chiaroscuro w jego dziełach

W swoich dziełach często stosował silne kontrasty światłocieniowe, wzorując się na mistrzach baroku. Technika chiaroscuro dodawała jego obrazom dramatyzmu i podkreślała kluczowe elementy kompozycji, tworząc niezapomniane wizualne wrażenia.

Ucieczka od klasycyzmu a początek nowoczesności

Podróż do Maroka uważał za kluczowy moment, który pozwolił mu zerwać z „szarością” europejskiego malarstwa. Wielu historyków sztuki uważa go za pierwszego „nowoczesnego” malarza, który otworzył drogę dla sztuki XX wieku. Jego innowacyjne podejście do koloru, kompozycji i ekspresji miało fundamentalne znaczenie dla rozwoju sztuki na przestrzeni wieków.

Kluczowe dzieła Eugène Delacroix w chronologii

Twórczość Eugène’a Delacroix była dynamiczna i ewoluowała na przestrzeni lat, czego dowodem są jego najważniejsze dzieła:

• „Barka Dantego” (1822)
• „Masakra na Chios” (1824)
• „Grecja na ruinach Missolonghi” (1826)
• „Śmierć Sardanapala” (1827–28)
• „Morderstwo biskupa z Liège” (1829)
• „Wolność wiodąca lud na barykady” (1830)
• „Fanatycy z Tangeru” (1838)

Ciekawostki i mniej znane fakty o Eugène Delacroix

Inspiracja dla postaci Gavroche’a

Postać chłopca z pistoletem z obrazu „Wolność wiodąca lud na barykady” jest powszechnie uważana za pierwowzór postaci Gavroche’a w słynnej powieści Victora Hugo „Nędznicy”. To dowód na to, jak dzieła Delacroix przenikały do kultury masowej.

Rywalizacja z Ingres’em

Kariera Eugène’a Delacroix była definiowana przez nieustanny kontrast z Jean-Auguste-Dominique Ingres’em, który reprezentował neoklasyczną precyzję. Ta artystyczna rywalizacja wyznaczała dwa główne nurty w malarstwie francuskim tamtego okresu.

Definicja artysty przez Baudelaire’a

Słynny poeta Charles Baudelaire opisał go słowami: „Delacroix był namiętnie zakochany w pasji, ale zimno zdeterminowany, by wyrazić tę pasję tak wyraźnie, jak to tylko możliwe”. Ta definicja doskonale oddaje istotę jego twórczości – połączenie silnych emocji z mistrzowskim warsztatem.

Wycofanie „Wolności” z widoku publicznego

Obraz „Wolność wiodąca lud na barykady” był tak rewolucyjny, że rząd wycofał go z widoku publicznego w 1832 roku jako zbyt podżegający. Jego siła wyrazu i symbolika były potężne i budziły silne emocje polityczne.

Krytyka „Masakry na Chios”

Jego obraz „Masakra na Chios” został nazwany przez Antoine’a-Jeana Gros „masakrą sztuki”. Ta ostra krytyka pokazuje, jak bardzo dzieło Delacroix odbiegało od dominujących wówczas kanonów estetycznych.

Dzienniki jako źródło wiedzy

Warto wiedzieć: Delacroix prowadził obszerne dzienniki, które stanowią bezcenne źródło wiedzy o jego procesie twórczym, przemyśleniach na temat sztuki i życiu codziennym. Pozwalają one na głębsze zrozumienie jego artystycznej wizji i osobowości.

Uwiecznienie przez Nadara

Należy do nielicznego grona artystów tej rangi, którzy zostali uwiecznieni na fotografii przez słynnego Nadara. To wczesne zdjęcie pozwala nam spojrzeć w twarz mistrzowi romantyzmu.

Wpływ na impresjonistów

Jego technika „dzielenia” kolorów była bezpośrednią inspiracją dla Claude’a Moneta i Pierre’a-Auguste’a Renoira, kluczowych postaci impresjonizmu. Delacroix swoimi innowacjami otworzył drogę dla kolejnych pokoleń artystów.

Pochówek na Père Lachaise

Jego grób na cmentarzu Père Lachaise jest do dziś celem pielgrzymek miłośników sztuki z całego świata, co świadczy o trwałym wpływie i znaczeniu jego twórczości.

Dziedzictwo literackie

Jego fascynacja literaturą sprawiła, że malarstwo romantyczne stało się nierozerwalnie związane z wielką epiką i dramatem, tworząc dzieła o ponadczasowej sile wyrazu.

Podsumowanie

Eugène Delacroix, swoim odważnym podejściem do koloru i emocji, na zawsze zmienił oblicze malarstwa, otwierając drogę dla nowoczesnych form wyrazu i stając się kluczową postacią francuskiego romantyzmu. Jego innowacyjne techniki i głębokie zaangażowanie w tematykę społeczną i literacką sprawiły, że jego dzieła pozostają aktualne i inspirujące do dziś, wpływając na kolejne pokolenia artystów i miłośników sztuki na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Eug%C3%A8ne_Delacroix