Edgar Allan Poe: Mistrz grozy, poezji i psychologicznej prozy

0

Edgar Allan Poe, urodzony 19 stycznia 1809 roku w Bostonie, był wybitnym amerykańskim pisarzem, poetą, redaktorem i krytykiem literackim, którego twórczość wywarła niezatarty ślad w historii literatury. Jest on uznawany za jedną z centralnych postaci romantyzmu oraz fikcji gotyckiej w Stanach Zjednoczonych, a jego innowacyjne podejście do nowelistyki, w tym stworzenie gatunku detektywistycznego, oraz wkład w rozwój science fiction, czynią go postacią o wyjątkowym znaczeniu. W wieku zaledwie 40 lat, Edgar Allan Poe zmarł 7 października 1849 roku w Baltimore, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo literackie, które do dziś fascynuje czytelników na całym świecie. Jego życie, naznaczone trudnościami finansowymi i osobistymi tragediami, w tym przedwczesną śmiercią ukochanej żony, Virginii Clemm, stanowiło tło dla jego mrocznych i pełnych tajemnic utworów.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 40 lat (w chwili śmierci)
• Żona/Mąż: Virginia Clemm
• Dzieci: Brak
• Zawód: Pisarz, poeta, krytyk literacki, redaktor
• Główne osiągnięcie: Twórca gatunku detektywistycznego, kluczowa postać amerykańskiego romantyzmu i fikcji gotyckiej

Dane osobowe i tożsamość literacka

Edgar Allan Poe, właściwie Edgar Poe, przyszedł na świat 19 stycznia 1809 roku w Bostonie, w stanie Massachusetts. Był on amerykańskim twórcą o wielu talentach: pisarzem, poetą, redaktorem i krytykiem literackim. Jego największą sławę przyniosły mu utwory z zakresu poezji i krótkich opowiadań, w których mistrzowsko operował tematyką tajemnicy, grozy i makabry. Jego nazwisko stało się synonimem mrocznej i nastrojowej literatury, a jego wpływ na późniejszych twórców jest nie do przecenienia.

Miejsce w historii literatury

Edgar Allan Poe jest powszechnie uznawany za jedną z kluczowych postaci amerykańskiego romantyzmu oraz nurtu fikcji gotyckiej. Jego wkład w rozwój literatury jest wielowymiarowy. Uważa się go za pioniera nowoczesnej nowelistyki, twórcę pierwszych opowiadań detektywistycznych, w których wprowadził postać C. Auguste’a Dupina, a także za osobę, która znacząco przyczyniła się do wyłonienia się gatunku science fiction. Jego prace wywarły wpływ nie tylko na literaturę, ale także na rozwój kosmologii i kryptografii.

Sytuacja finansowa i zawodowa

Edgar Allan Poe zapisał się w historii jako pierwszy znany amerykański pisarz, który podjął próbę utrzymania się wyłącznie z pisania. Niestety, brak międzynarodowego prawa autorskiego w tamtych czasach oraz niechęć wydawców do odpowiedniego wynagradzania amerykańskich autorów sprawiły, że przez całą swoją karierę Poe zmagał się z ogromnymi trudnościami finansowymi. Ta nieustanna walka o byt często odbijała się na jego życiu osobistym i zawodowym.

Informacje o śmierci

Edgar Allan Poe zmarł 7 października 1849 roku w Baltimore, w stanie Maryland. Miał zaledwie 40 lat. Jego śmierć nastąpiła w tajemniczych okolicznościach, które do dziś budzą spekulacje i są przedmiotem dyskusji.

Rodzina i życie prywatne Edgara Allana Poe

Pochodzenie i rodzina biologiczna

Edgar Poe był drugim dzieckiem pary aktorów: Amerykanina Davida Poego Jr. oraz urodzonej w Anglii Elizabeth „Elizy” Arnold Hopkins Poe. Jego wczesne dzieciństwo naznaczone było niestabilnością związaną z zawodem rodziców, a następnie tragedią.

Osierocenie i rodzina zastępcza

Los nie był łaskawy dla młodego Edgara. Jego ojciec opuścił rodzinę w 1810 roku, a rok później, w 1811 roku, jego matka zmarła na gruźlicę płuc. Dwuletni Edgar trafił pod opiekę Johna i Frances Allanów z Richmond. Allanowie stali się jego rodziną zastępczą, nadając mu nazwisko „Allan”, choć nigdy nie przeprowadzili formalnej adopcji. Ta sytuacja miała znaczący wpływ na kształtowanie się jego osobowości i relacji.

Relacje z ojczymem

Relacje Edgara z jego zamożnym ojczymem, Johnem Allanem, handlującym m.in. tytoniem i niewolnikami, były niezwykle skomplikowane i zmienne. Allan traktował go raz z nadmierną pobłażliwością, innym razem z agresywną dyscypliną. Pogorszenie ich relacji nastąpiło drastycznie z powodu długów hazardowych Poego oraz romansów samego ojczyma. Te konflikty ostatecznie doprowadziły do wydziedziczenia pisarza przez Johna Allana.

Małżeństwo i stratę

W 1836 roku, mając 27 lat, Edgar Allan Poe poślubił swoją 13-letnią kuzynkę, Virginię Clemm. Ich małżeństwo trwało jedenaście lat, aż do jej przedwczesnej śmierci na gruźlicę w 1847 roku. Ta utrata była dla Poego ogromnym ciosem, który głęboko wpłynął na jego późniejszą twórczość, nadając jej jeszcze bardziej mroczny i melancholijny charakter.

Edukacja i wczesna kariera Edgara Allana Poe

Studia uniwersyteckie

W lutym 1826 roku Edgar Poe zapisał się na Uniwersytet Wirginii, gdzie rozpoczął studia nad językami nowożytnymi i starożytnymi. Jego pobyt na uczelni trwał zaledwie rok. Powodem odejścia z uniwersytetu był brak środków finansowych na opłacenie czesnego i zakup podręczników, a także narastające problemy z długami hazardowymi.

Służba wojskowa

Nie mogąc znaleźć stabilnego źródła dochodu, 27 maja 1827 roku Edgar Poe zaciągnął się do armii Stanów Zjednoczonych. Podając fałszywie, że ma 22 lata (w rzeczywistości miał 18), wstąpił do służby jako szeregowiec pod nazwiskiem „Edgar A. Perry”. Ta decyzja była podyktowana desperacją i potrzebą przetrwania.

Kariera w West Point

W lipcu 1830 roku Poe wstąpił do prestiżowej akademii wojskowej West Point. Jednak szybko uświadomił sobie, że jego prawdziwym powołaniem jest pisarstwo. Celowo doprowadził do postawienia go przed sądem polowym za zaniedbywanie obowiązków, co skutkowało jego wydaleniem w lutym 1831 roku. Ta decyzja utwierdziła go w przekonaniu o konieczności poświęcenia się karierze literackiej.

Kariera literacka i osiągnięcia Edgara Allana Poe

Debiut literacki

Pierwsza książka Edgara Allana Poego, 40-stronicowy zbiór wierszy zatytułowany „Tamerlane and Other Poems”, ukazała się w 1827 roku. Została ona wydana anonimowo, podpisana jedynie jako dzieło „Bostończyka”. Był to skromny początek jego drogi literackiej, która miała przynieść mu światowe uznanie.

Przełomowy sukces

Prawdziwy przełom w karierze Poego nastąpił w styczniu 1845 roku, wraz z publikacją jego wiersza „Kruk” (The Raven). Utwór ten przyniósł mu natychmiastową i ogromną sławę. Mimo ogromnego sukcesu artystycznego, wiersz ten nie zdołał jednak znacząco poprawić jego tragicznej sytuacji materialnej, co podkreśla jego stałe zmagania finansowe.

Praca redakcyjna i krytyka literacka

Edgar Allan Poe był aktywny zawodowo jako redaktor licznych czasopism literackich w Baltimore, Filadelfii i Nowym Jorku. Zyskał sobie reputację bezkompromisowego krytyka literackiego. Jego recenzje i artykuły często wywoływały gorące dyskusje w świecie literackim, a jego styl krytyczny charakteryzował się przenikliwością i ostrością.

Innowacje gatunkowe i wpływ

Edgar Allan Poe jest uznawany za twórcę nowoczesnego opowiadania detektywistycznego. Jego postać C. Auguste’a Dupina stała się archetypem detektywa w literaturze. Jego prace wywarły ogromny wpływ nie tylko na rozwój literatury, ale także na takie dziedziny jak kosmologia i kryptografia. Jego opowiadania, takie jak „Zabójstwo przy Rue Morgue” czy „Złoty żuk”, są kamieniami milowymi w historii gatunku. Jego nowele, często osadzone w mrocznych i tajemniczych sceneriach, jak np. „Upadek Domu Usherów”, eksplorowały psychologiczne aspekty ludzkiej natury i wywoływały silne emocje u czytelników.

Kontrowersje i tajemnicza śmierć Edgara Allana Poe

Okoliczności znalezienia i zgonu

3 października 1849 roku Edgar Allan Poe został znaleziony na ulicach Baltimore w stanie silnego majaczenia. Był ubrany w nie swoje i zniszczone ubrania. Zmarł cztery dni później w szpitalu, nigdy nie odzyskawszy przytomności na tyle, by móc wyjaśnić okoliczności, które doprowadziły do jego stanu. Tajemnica jego ostatnich dni nadal intryguje.

Spekulacje na temat przyczyn śmierci

Oficjalna przyczyna zgonu Edgara Allana Poego pozostaje nieznana. Przez lata pojawiały się liczne spekulacje na temat jego śmierci. Wśród rozważanych przyczyn wymienia się nadużywanie alkoholu, choroby mózgu, cholerę, narkotyki, choroby serca, a nawet samobójstwo czy pobicie. Brak jednoznacznych dowodów sprawia, że ta kwestia wciąż pozostaje otwarta.

Pośmiertne kontrowersje i dziedzictwo

Po śmierci Poego, jego rywal Rufus Griswold opublikował oszczercze wspomnienie, w którym przedstawił pisarza jako obłąkanego alkoholika i narkomana. Mimo że wiele z tych informacji było kłamstwami, paradoksalnie przyczyniły się one do wzrostu zainteresowania mroczną legendą Poego i ukształtowania jego wizerunku. Mystery Writers of America corocznie przyznaje nagrodę „Edgar Award” za wybitne osiągnięcia w literaturze kryminalnej, honorując w ten sposób nieoceniony wkład Poego w rozwój tego gatunku.

Ciekawostki z życia Edgara Allana Poe

Dziedzictwo i nagrody

W uznaniu jego zasług dla literatury, zwłaszcza w gatunku kryminalnym, organizacja Mystery Writers of America corocznie przyznaje prestiżową nagrodę „Edgar Award”. Jest to jeden z wielu sposobów upamiętnienia dorobku Edgara Allana Poego.

Tradycja „Poe Toaster”

Przez dekady, aż do 2009 roku, tajemnicza postać znana jako „Poe Toaster” odwiedzała grób pisarza w rocznicę jego urodzin. Tradycyjnie zostawiała tam trzy róże i butelkę koniaku, stając się symbolem nieustającej pamięci o Edgarze Allanie Poe.

Zainteresowania naukowe i analityczne

Edgar Allan Poe wykazywał również znaczące zainteresowanie naukami ścisłymi, w tym kryptografią. Rzucał wyzwania czytelnikom gazet, by przesyłali mu szyfry, które następnie rozwiązywał. Ta aktywność dowodziła jego niezwykle analitycznego umysłu i zamiłowania do łamigłówek, co znalazło odzwierciedlenie także w jego twórczości literackiej, pełnej zagadek i skomplikowanych intryg.

Kluczowe daty z życia Edgara Allana Poe

• 19 stycznia 1809 – Narodziny Edgara Poego w Bostonie.
• 1811 – Śmierć matki, Elizabeth „Elizy” Arnold Hopkins Poe.
• 1826 – Rozpoczęcie studiów na Uniwersytecie Wirginii.
• 27 maja 1827 – Zaciągnięcie się do armii USA pod nazwiskiem „Edgar A. Perry”.
• 1827 – Publikacja pierwszej książki, „Tamerlane and Other Poems”.
• Lipiec 1830 – Wstąpienie do akademii wojskowej West Point.
• 1831 – Wydalenie z West Point.
• 1836 – Ślub z Virginią Clemm.
• 1845 – Publikacja wiersza „Kruk” (The Raven).
• 1847 – Śmierć żony, Virginii Clemm.
• 3 października 1849 – Znalezienie Poego na ulicach Baltimore.
• 7 października 1849 – Śmierć Edgara Allana Poego w Baltimore.

Kariera redakcyjna Edgara Allana Poego

Warto wiedzieć: Edgar Allan Poe pracował dla wielu czasopism literackich, rozwijając swoje umiejętności jako redaktor i krytyk. Do najważniejszych redakcji, z którymi był związany, należą:

• Baltimore
• Filadelfia
• Nowy Jork

Najważniejsze dzieła Edgara Allana Poego

Twórczość Edgara Allana Poego obejmuje zarówno poezję, jak i prozę. Do jego najbardziej znanych dzieł należą:

• „Tamerlane and Other Poems” (1827)
• „Kruk” (The Raven) (1845)
• „Zabójstwo przy Rue Morgue”
• „Złoty żuk”
• „Upadek Domu Usherów”
• „Rękopis znaleziony w butli”

Edgar Allan Poe, mimo burzliwego i naznaczonego tragediami życia, stał się jednym z najbardziej wpływowych pisarzy w historii literatury amerykańskiej i światowej. Jego innowacyjne podejście do gatunków literackich, mistrzostwo w tworzeniu atmosfery grozy i tajemnicy, a także głębokie analizy ludzkiej psychiki, do dziś inspirują twórców i fascynują czytelników. Jego twórczość, choć często mroczna, stanowi nieoceniony wkład w rozwój literatury i kultury.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Edgar_Allan_Poe