Francis Scott Key Fitzgerald, powszechnie znany jako F. Scott Fitzgerald, to postać, która w latach 20. XX wieku stała się literackim kronikarzem i symbolem „Ery Jazzu”. Urodzony 24 września 1896 roku, w momencie śmierci 21 grudnia 1940 roku miał zaledwie 44 lata. Był mężem Zeldy Sayre, z którą doczekał się córki Frances Scott, zwanej Scottie. Fitzgerald zasłynął przede wszystkim jako autor arcydzieła „Wielki Gatsby”, które nie tylko ugruntowało jego pozycję w literaturze amerykańskiej, ale również wciąż fascynuje kolejne pokolenia czytelników.
Jego życie, będące barwnym splotem literackich triumfów, osobistych dramatów i nieustannych zmagań z nałogami, stanowi fascynujący portret burzliwych czasów. Fitzgerald, jako jeden z kluczowych przedstawicieli „Straconego Pokolenia”, w swoich utworach mistrzowsko analizował aspiracje, rozczarowania i dekadencję amerykańskiego społeczeństwa złotych lat dwudziestych. Chociaż jego twórczość za życia nie zawsze przynosiła mu oczekiwane uznanie finansowe, dziś F. Scott Fitzgerald jest powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku, a jego dzieła pozostają nieodłączną częścią kanonu światowej literatury.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na grudzień 1940 roku miał 44 lata.
- Żona/Mąż: Zelda Sayre.
- Dzieci: Frances Scott Fitzgerald (Scottie).
- Zawód: Pisarz, nowelista.
- Główne osiągnięcie: Autor powieści „Wielki Gatsby” i propagator terminu „Era Jazzu”.
Podstawowe informacje o F. Scott Fitzgeraldzie
Francis Scott Key Fitzgerald, znany światu jako F. Scott Fitzgerald, urodził się 24 września 1896 roku. Swoje imiona odziedziczył po dalekim kuzynie, Francisie Scocie Keyu, autorze słów do amerykańskiego hymnu narodowego „The Star-Spangled Banner”. Fitzgerald zmarł 21 grudnia 1940 roku w Los Angeles, mając zaledwie 44 lata. Przyczyną jego zgonu był nagły atak serca, którego doznał w okresie, gdy po latach zmagań z nałogiem udało mu się odzyskać trzeźwość. Jego drogę edukacyjną wyznaczył Uniwersytet Princeton, na który uczęszczał od 1913 roku. Mimo studiów, nigdy nie uzyskał dyplomu, gdyż w 1917 roku porzucił naukę, aby wstąpić do armii w obliczu I wojny światowej. Choć za życia F. Scott Fitzgerald cieszył się jedynie przejściowym sukcesem komercyjnym w latach 20., obecnie jest powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku i czołowego przedstawiciela modernizmu.
Rodzina i życie prywatne F. Scotta Fitzgeralda
W życiorysie Francisa Scotta Fitzgeralda można odnaleźć intrygujące powiązania rodzinne. Kuzynka jego ojca w drugim pokoleniu, Mary Surratt, została powieszona w 1865 roku za udział w spisku mającym na celu zabójstwo prezydenta Abrahama Lincolna. Jednakże, to miłość do Ginevry King, bogatej debiutantki z Chicago, wywarła ogromny wpływ na młodego Scotta. Poznał ją w Princeton podczas przerwy świątecznej, gdy miała zaledwie 16 lat. Ich kilkuletni romans zakończył się rozstaniem, podsycany przez sprzeciw rodziny dziewczyny, której ojciec wyraził pogląd, że „biedni chłopcy nie powinni myśleć o poślubianiu bogatych dziewcząt”. Ta sytuacja znacząco wpłynęła na późniejsze losy i twórczość pisarza.
Ważnym rozdziałem w życiu osobistym Fitzgeralda było jego małżeństwo z Zeldą Sayre. Poznali się w Alabamie podczas jego służby wojskowej. Zelda, córka sędziego i wnuczka konfederackiego senatora, początkowo odrzuciła jego oświadczyny, motywując to brakiem stabilnych perspektyw finansowych ze strony Scotta. Zgodziła się jednak na ślub w 1920 roku, gdy jego debiutancka powieść odniosła sukces. Owocem tego związku była jedyna córka pary, Frances Scott Fitzgerald, znana jako „Scottie”, urodzona w 1921 roku. Pod koniec życia, gdy Fitzgerald przebywał w Hollywood, nawiązał nieformalny związek z felietonistką Sheilah Graham, która pozostała jego towarzyszką aż do śmierci w 1940 roku.
Kariera literacka F. Scotta Fitzgeralda
Debiut literacki F. Scotta Fitzgeralda nastąpił w 1920 roku wraz z publikacją powieści „This Side of Paradise” (Po tej stronie raju). Książka okazała się kulturalną sensacją, przynosząc autorowi natychmiastową sławę i pozycję rzecznika młodego pokolenia. To właśnie Fitzgerald jest twórcą terminu „Era Jazzu” (Jazz Age), który spopularyzował w swoim zbiorze opowiadań „Tales of the Jazz Age”. Dzieło to w barwny sposób opisywało ekstrawagancję i nadmiar lat 20. XX wieku, oddając ducha epoki. Choć jego trzecia powieść, „The Great Gatsby” (1925), dziś powszechnie uznawana jest za „Wielką Amerykańską Powieść”, w momencie premiery była porażką komercyjną, sprzedając się w zaledwie niecałych 23 000 egzemplarzy.
Aby utrzymać wystawny styl życia, Scott Fitzgerald parał się również pracą dla popularnych magazynów, dla których napisał łącznie 164 opowiadania. Do tych periodyków należały m.in. „The Saturday Evening Post”, „Collier’s Weekly” i „Esquire”. W okresie Wielkiego Kryzysu, gdy jego popularność zaczęła spadać, pisarz przeniósł się do Hollywood, gdzie próbował swoich sił jako scenarzysta. Niestety, ta część jego kariery nie przyniosła mu sukcesu i jest postrzegana jako nieudana. Niedokończona powieść Fitzgeralda, „The Last Tycoon”, została zredagowana i wydana w 1941 roku przez jego przyjaciela, krytyka literackiego Edmunda Wilsona, stanowiąc pośmiertne uzupełnienie jego dorobku.
Najważniejsze dzieła F. Scotta Fitzgeralda
- „This Side of Paradise” (Po tej stronie raju) – 1920
- „The Beautiful and Damned” (Piękni i przeklęci) – 1922
- „The Great Gatsby” (Wielki Gatsby) – 1925
- „Tender Is the Night” (Czuła jest noc) – 1934
- „The Last Tycoon” (pośmiertnie) – 1941
Praca dla magazynów
- „The Saturday Evening Post”
- „Collier’s Weekly”
- „Esquire”
Służba wojskowa F. Scotta Fitzgeralda
Po bolesnym odrzuceniu przez ukochaną Ginevrę King, F. Scott Fitzgerald, pogrążony w rozpaczy, w 1917 roku zaciągnął się do armii jako podporucznik (second lieutenant). Jego motywacją była nadzieja na śmierć w walce na froncie zachodnim. Podczas okresu szkolenia w Fort Leavenworth, Scott służył pod dowództwem kapitana Dwighta D. Eisenhowera, przyszłego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Mimo to, relacja między nimi nie układała się najlepiej – Fitzgerald szczerze nie znosił Eisenhowera i często buntował się przeciwko jego autorytetowi. Ostatecznie, Fitzgerald nigdy nie wziął udziału w rzeczywistych działaniach wojennych. Rozejm z Niemcami został podpisany w listopadzie 1918 roku, tuż przed tym, jak jego jednostka miała zostać wysłana do Europy.
Wpływ F. Scotta Fitzgeralda na muzykę i kulturę
Choć sam F. Scott Fitzgerald nie był muzykiem, jego twórczość jest nierozerwalnie związana z muzyką jazzową. Jego pisarstwo stanowiło literacki fundament dla estetyki lat 20. XX wieku, opisując styl życia „flapperek” i „złotej młodzieży”. Fitzgerald, jako autor terminu „Era Jazzu”, doskonale uchwycił ducha tych dynamicznych czasów, tworząc w swoich dziełach atmosferę dekadencji, blichtru i niepokoju, która na zawsze wpisała się w kanon kultury amerykańskiej. Utwory Francisa Scotta Fitzgeralda, takie jak „Wielki Gatsby” czy „Czuła jest noc”, do dziś są interpretowane w kontekście zmian społecznych i kulturowych tamtego okresu.
Zdrowie i wyzwania życiowe F. Scotta Fitzgeralda
Przez znaczną część swojego dorosłego życia F. Scott Fitzgerald zmagał się z ciężką chorobą alkoholową. Ten nałóg miał destrukcyjny wpływ na jego finanse, zdrowie fizyczne oraz relacje z wydawcami i współpracownikami. Równolegle, życie osobiste pisarza uległo znacznemu skomplikowaniu z powodu choroby jego żony, Zeldy. U Zeldy Sayre zdiagnozowano schizofrenię, co skutkowało jej wieloletnim pobytem w zakładach psychiatrycznych. Doświadczenia związane z chorobą żony zainspirowały Scotta do napisania jednej z jego najbardziej poruszających powieści – „Tender Is the Night” (Czuła jest noc), gdzie postacią inspirowaną Zeldą była Nicole Diver.
Warto wiedzieć: Choroba Zeldy Fitzgerald stanowiła jedno z najtrudniejszych doświadczeń w życiu pisarza, głęboko wpływając na jego stan psychiczny i twórczość.
Finanse i majątek F. Scotta Fitzgeralda
Lata 20. XX wieku przyniosły F. Scott Fitzgeraldowi znaczące dochody. Jako jeden z najpopularniejszych pisarzy epoki, zarabiał fortunę. Jednakże, jego rozrzutny styl życia oraz wysokie koszty leczenia żony doprowadziły go do poważnych problemów finansowych, szczególnie w okresie Wielkiego Kryzysu w latach 30. Mimo sukcesów literackich, takich jak publikacja „Wielkiego Gatsby’ego”, finansowa stabilność przez długi czas pozostawała poza jego zasięgiem, co stanowiło jedno z jego największych życiowych wyzwań.
Chronologia życia i kariery F. Scotta Fitzgeralda
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1896 | Narodziny Francisa Scotta Key Fitzgeralda. |
| 1913 | Rozpoczęcie studiów na Uniwersytecie Princeton. |
| 1917 | Porzucenie studiów i zaciągnięcie się do armii w obliczu I wojny światowej. |
| 1918 | Zakończenie I wojny światowej przed wysłaniem na front. |
| 1920 | Ślub z Zeldą Sayre i publikacja debiutanckiej powieści „This Side of Paradise”. |
| 1921 | Narodziny córki Frances Scott (Scottie). |
| 1925 | Publikacja powieści „The Great Gatsby”, dziś uznawanej za arcydzieło. |
| Lata 30. | Poważne problemy finansowe podczas Wielkiego Kryzysu; przeniesienie do Hollywood w poszukiwaniu pracy jako scenarzysta. |
| 1934 | Publikacja powieści „Tender Is the Night” (Czuła jest noc). |
| 1940 | Śmierć F. Scotta Fitzgeralda w wieku 44 lat. |
| 1941 | Pośmiertne wydanie niedokończonej powieści „The Last Tycoon” przez Edmunda Wilsona. |
Ciekawostki z życia F. Scotta Fitzgeralda
Postać Daisy Buchanan, jednej z najbardziej znanych bohaterek płci żeńskiej w utworach Francisa Scotta Fitzgeralda, została wzorowana na jego pierwszej miłości, Ginevrze King. Podczas pobytu w Europie, Scott Fitzgerald należał do społeczności ekspatriantów, określanych mianem „Straconego Pokolenia” (Lost Generation). W ramach tej grupy nawiązał bliskie przyjaźnie, m.in. z Ernestem Hemingwayem. Już w młodym wieku przejawiał niezwykły talent literacki – swoje pierwsze opowiadanie opublikował w gazecie szkolnej w wieku zaledwie 13 lat. Co ciekawe, pierwszą, początkowo odrzuconą wersję swojej powieści pt. „The Romantic Egotist”, napisał w zaledwie trzy miesiące, spiesząc się przed wysłaniem na front wojenny.
F. Scott Fitzgerald, mimo licznych osobistych zmagań, pozostawił po sobie dziedzictwo literackie, które do dziś stanowi kwintesencję „Ery Jazzu” i głęboko porusza czytelników swoją prawdą o ludzkich aspiracjach, miłości i rozczarowaniach. Jego twórczość, choć często pisana w cieniu osobistych dramatów, wciąż inspiruje i stanowi nieodłączny element historii literatury amerykańskiej.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jak miał na imię Fitzgerald?
Fitzgerald miał na imię Francis Scott. Był to amerykański pisarz, którego pełne imię brzmiało Francis Scott Key Fitzgerald.
Jaka jest najsłynniejsza powieść Fitzgeralda?
Najsłynniejszą powieścią Fitzgeralda jest „Wielki Gatsby” (The Great Gatsby). Ta powieść jest uznawana za arcydzieło literatury amerykańskiej i klasykę epoki jazzu.
Kim był Fitzgerald?
Fitzgerald był wybitnym amerykańskim pisarzem epoki jazzu. Zasłynął jako prozaik, autor powieści i opowiadań, które często eksplorowały tematy bogactwa, klasy społecznej i utraconych marzeń.
Kto to jest Fitzgerald?
Fitzgerald to Francis Scott Fitzgerald, amerykański pisarz, który żył w latach 1896-1940. Jest jednym z najważniejszych przedstawicieli „straconego pokolenia” i autorem takich dzieł jak „Wielki Gatsby” czy „Czarownica z Michigan”.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/F._Scott_Fitzgerald
