Jane Fonda: Ikona kina, aktywistka, inspiracja. Biografia Fondy.

0

Jane Seymour Fonda, urodzona 21 grudnia 1937 roku, to ikona amerykańskiego kina, dwukrotna laureatka Oscara i uznana aktywistka polityczna, która na styczeń 2026 roku ma 88 lat. Córka legendarnego aktora Henry’ego Fondy, odcisnęła własne, niezatarte piętno na przemyśle filmowym, zdobywając uznanie za wyraziste role i odważne kreacje. Jej bogata kariera obejmuje przełomowe dokonania aktorskie, a także rewolucyjny wpływ na dziedzinę fitnessu. Aktorka, znana również jako jane fonda, jest postacią o złożonym życiorysie, łączącym blask wielkiego ekranu z głębokim zaangażowaniem społecznym i politycznym.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku ma 88 lat.
• Żona/Mąż: Była trzykrotnie zamężna (Roger Vadim, Tom Hayden, Ted Turner).
• Dzieci: Jest matką trojga dzieci: Troy Garity, Mary Williams (adoptowana) oraz siostrzenica Bridget Fonda.
• Zawód: Aktorka, aktywistka polityczna, pisarka, ikona fitnessu.
• Główne osiągnięcie: Dwukrotna zdobywczyni Oscara dla najlepszej aktorki, pionierka ruchu fitness wideo.

Podstawowe informacje

Dane biograficzne

Jane Seymour Fonda urodziła się 21 grudnia 1937 roku w Doctors Hospital na Manhattanie. Na styczeń 2026 roku aktorka ma 88 lat. Jej rodzicami byli znany amerykański aktor Henry Fonda i kanadyjska socjeta Frances Ford Seymour. Imię otrzymała na cześć Jane Seymour, trzeciej żony króla Henryka VIII, z którą była dalekowzrocznie spokrewniona ze strony matki. Ze względu na to pochodzenie, do czwartej klasy szkoły podstawowej nazywano ją „Lady”. Nazwisko Fonda, według przekazów ojca, wywodzi się od włoskiego przodka, który w XVI wieku wyemigrował do Holandii, a jego potomkowie osiedlili się w Nowym Jorku około 1650 roku.

Pochodzenie i rodzina

Rodzice Jane Fondy, Henry Fonda i Frances Ford Seymour, wprowadzili ją w świat amerykańskiego kina i nowojorskich elit. Ojciec, Henry Fonda, był jednym z najbardziej cenionych aktorów swojego pokolenia. Matka, Frances, pochodziła z rodziny o silnych tradycjach towarzyskich. Jako jane seymour fonda, aktorka kontynuuje rodzinne dziedzictwo, ale na własnych warunkach. Pochodzenie aktorki jest zróżnicowane – poza korzeniami włoskimi i holenderskimi, posiada również pochodzenie angielskie, francuskie oraz szkockie.

Rodzina i życie prywatne

Rodzice i rodzeństwo

Życie prywatne Jane Fondy było naznaczone zarówno tragicznymi wydarzeniami, jak i silnymi więziami rodzinnymi. Jej matka, Frances Ford Seymour, zmarła śmiercią samobójczą w 1950 roku, gdy Jane miała zaledwie 12 lat. Tragedia ta nastąpiła podczas leczenia kobiety w szpitalu psychiatrycznym Craig House. Ojciec aktorki, Henry Fonda, poślubił Susan Blanchard, ale małżeństwo to zakończyło się rozwodem. Jane miała brata, Petera Fondę, który również zasłynął jako znany aktor, oraz przyrodnią siostrę ze strony matki, Frances de Villers Brokaw, zwaną „Pan”.

Małżeństwa i związki

Aktorka była trzykrotnie zamężna. Jej pierwszym mężem był reżyser Roger Vadim (ślub w 1965, rozwód w 1973). Drugim mężem był aktywista Tom Hayden (ślub w 1973, rozwód w 1990). Trzecim i ostatnim mężem był potentat medialny Ted Turner (ślub w 1991, rozwód w 2001). Poza formalnymi związkami, w latach 2009–2017 pozostawała w nieformalnym związku z Richardem Perrym.

Dzieci

Jane Fonda jest matką trojga dzieci. Jednym z nich jest aktor Troy Garity. Drugą córką jest Mary Williams, którą adoptowała w sposób nieformalny. Wśród jej bliskich krewnych znajduje się również siostrzenica, aktorka Bridget Fonda.

Kariera aktorska

Początki kariery: modeling i pierwsze kroki

Zanim Jane Fonda w pełni poświęciła się aktorstwu, jej kariera rozpoczęła się od pracy jako modelka. Dwukrotnie pojawiła się na okładce prestiżowego magazynu „Vogue”. Jej zainteresowanie sztuką i teatrem zaczęło się rozwijać w 1954 roku, kiedy to wystąpiła wraz z ojcem w charytatywnym przedstawieniu „The Country Girl”.

Przełom i rozwój kariery

Przełomowym momentem w życiu Jane Fondy było spotkanie z Lee Strasbergiem w 1958 roku w Actors Studio. Strasberg dostrzegł w niej prawdziwy talent, kierując jej karierę na tory profesjonalnego aktorstwa. W 1960 roku zadebiutowała na Broadwayu w sztuce „There Was a Little Girl”, za którą otrzymała nominację do nagrody Tony. W tym samym roku zaliczyła również debiut kinowy w komedii romantycznej „Tall Story”. W 1964 roku wystąpiła we francuskim filmie „Circle of Love”, stając się jedną z pierwszych amerykańskich gwiazd, które pojawiły się nago w zagranicznej produkcji. Aktorka odrzuciła również kultową rolę Lary w filmie „Doktor Żywago” oraz główne role w „Dziecko Rosemary” i „Bonnie i Clyde”.

Kultowe role i wycofanie z aktorstwa

Status symbolu seksu zyskała dzięki tytułowej roli w filmie science-fiction „Barbarella” z 1968 roku. Filmy takie jak „Czyż nie dobija się koni?” (1969) przyniosły jej nagrodę New York Film Critics Circle oraz pierwszą z siedmiu nominacji do Oscara. Po serii sukcesów w latach 70. i 80., zdobyciu dwóch Oscarów dla najlepszej aktorki – pierwszego w 1971 roku za rolę w filmie „Klute”, a drugiego w 1978 roku za rolę w dramacie „Powrót do domu” – Jane Fonda zdecydowała się wycofać z aktorstwa w 1991 roku.

Powrót na ekrany i seriale

Po kilku latach przerwy, w 2005 roku Jane Fonda powróciła na ekrany kinowe w filmie „Sposób na teściową”. Kolejnym znaczącym etapem w jej karierze był serial komediowy Netflixa „Grace i Frankie” (2015–2022), gdzie grała u boku Lily Tomlin. Za tę rolę otrzymała nominację do nagrody Emmy. Jej powrót na scenę teatralną po 46 latach nieobecności, w sztuce „33 Variations” w 2009 roku, również został nagrodzony nominacją do nagrody Tony.

Osiągnięcia i nagrody

Nagrody filmowe

Dorobek Jane Fondy jest bogaty w prestiżowe wyróżnienia. Jest dwukrotną laureatką Oscara dla najlepszej aktorki. Pierwszą statuetkę zdobyła w 1971 roku za rolę w filmie „Klute”, a drugą w 1978 roku za film „Powrót do domu”. Za rolę w filmie „Czyż nie dobija się koni?” (1969) otrzymała nagrodę New York Film Critics Circle. W 1984 roku zdobyła nagrodę Primetime Emmy dla najlepszej aktorki w miniserialu lub filmie telewizyjnym za występ w produkcji „The Dollmaker”.

Nagrody za całokształt twórczości

W swojej kolekcji posiada siedem Złotych Globów, w tym prestiżową nagrodę Cecil B. DeMille Award przyznaną w 2021 roku za całokształt twórczości. Aktorka otrzymała również liczne inne nagrody za swoją całokształt twórczości, w tym Honorową Złotą Palmę w Cannes w 2007 roku, AFI Life Achievement Award w 2014 roku, Złotego Lwa za całokształt w 2017 roku oraz Screen Actors Guild Life Achievement Award w 2025 roku.

Inne wyróżnienia

Jane Fonda była również wielokrotnie doceniana za swoje dokonania. Wśród nich można wymienić jej siedem nominacji do Oscara. Jej wpływ na przemysł filmowy jest niepodważalny, a liczne nagrody świadczą o jej wyjątkowym talencie i długotrwałej karierze.

Aktywizm i działalność społeczna

Aktywizm polityczny

Od czasów wojny w Wietnamie Jane Fonda jest znana jako aktywna działaczka polityczna. W 1972 roku odwiedziła Hanoi, co przyniosło jej kontrowersyjny przydomek „Hanoi Jane”. Po latach aktorka wyrażała żal z powodu niektórych okoliczności tej podróży, choć nie wycofała się ze swoich antywojennych przekonań. W 1970 roku została aresztowana, co stało się jednym z ikonicznych momentów jej działalności aktywistycznej.

Działalność feministyczna i ekologiczna

Jane Fonda jest zdeklarowaną feministką i działaczką na rzecz ochrony środowiska. W 2005 roku współzałożyła Women’s Media Center, organizację mającą na celu zwiększenie widoczności kobiet w mediach. W 1984 roku współtworzyła Hollywood Women’s Political Committee, angażując się w procesy polityczne i społeczne w USA.

Wsparcie dla ruchów społecznych

Aktorka aktywnie wspierała ruchy Native Americans, społeczność LGBTQ+ oraz protestowała przeciwko wojnie w Iraku i przemocy wobec kobiet. Jej zaangażowanie społeczne jest równie silne co jej kariera aktorska.

Autobiografia

W 2005 roku Jane Fonda opublikowała swoją autobiografię „My Life So Far”, która stała się częścią jej działalności publicznej i edukacyjnej.

Sport i fitness

Wczesne zainteresowania ruchem

Już w wieku 15 lat Jane Fonda pracowała jako instruktorka tańca, co było wczesnym przejawem jej pasji do ruchu i aktywności fizycznej.

Rewolucja fitness

W 1982 roku Jane Fonda zapoczątkowała rewolucję fitness, wydając kasetę wideo „Jane Fonda’s Workout”. Nagranie to stało się najlepiej sprzedającym się nagraniem VHS w historii. W ciągu 13 lat wydała łącznie 22 filmy z ćwiczeniami, które sprzedały się w milionach egzemplarzy. Po długiej przerwie, w latach 2009–2012, wydała kolejnych pięć zestawów treningowych.

Kontrowersje i skandale

Krytyka i procesy sądowe

W 1963 roku została uznana za „Najgorszą Aktorkę Roku” przez „Harvard Lampoon”. W 1966 roku pozwała magazyn „Playboy” za opublikowanie bez jej zgody zdjęć zrobionych przez paparazzi.

Wizyta w Hanoi i jej konsekwencje

Jej wizyta w Hanoi w 1972 roku wywołała ogromny skandal w USA. Po latach aktorka wyrażała żal z powodu niektórych okoliczności tej podróży, choć nie wycofała się ze swoich antywojennych przekonań.

Ciekawostki i mniej znane fakty

Edukacja i początki kariery

Po porzuceniu studiów w Vassar College, Jane Fonda wyjechała na sześć miesięcy do Paryża, aby studiować sztukę. Przygotowując się do roli w filmie „Klute”, przeprowadzała wywiady z prawdziwymi prostytutkami. Jej powrót na Broadway w 2009 roku w sztuce „33 Variations” po 46 latach nieobecności na scenie teatralnej jest dowodem jej wszechstronności.

Obecność w mediach i życia osobiste

Oficjalna strona internetowa jane Fonda official to janefonda.com. W latach 2009–2017 pozostawała w nieformalnym związku z Richardem Perrym. Siostrzenicą ze strony przyrodniej siostry jest Pilar Corrias, właścicielka galerii sztuki w Londynie.

Dziedzictwo i nazwisko

Nazwisko Fonda, według przekazów ojca, pochodzi od włoskiego przodka, który wyemigrował do Holandii. Jej pełne imię i nazwisko to Jane Seymour Fonda, jednak po ślubie z pierwszym mężem używała również nazwiska Jane Seymour Plemiannikov. W 2021 roku otrzymała prestiżową nagrodę Cecil B. DeMille Award za całokształt twórczości, a w 2025 roku Screen Actors Guild Life Achievement Award.

Kluczowe filmy i produkcje

• „Tall Story” (1960)
• „Circle of Love” (1964)
• „Barbarella” (1968)
• „Czyż nie dobija się koni?” (1969)
• „Klute” (1971)
• „Powrót do domu” (1978)
• „Sposób na teściową” (2005)
• „Grace i Frankie” (serial, 2015–2022)

Nagrody i wyróżnienia

Najważniejsze nagrody filmowe

Nagrody za całokształt twórczości

• Honorowa Złota Palma w Cannes (2007)
• AFI Life Achievement Award (2014)
• Złoty Lew za całokształt (2017)
• Screen Actors Guild Life Achievement Award (2025)
• Cecil B. DeMille Award (Złote Globy) (2021)

Działalność fitness

Rewolucyjne filmy treningowe

• „Jane Fonda’s Workout” (1982) – najlepiej sprzedające się nagranie VHS w historii
• Łącznie 22 filmy z ćwiczeniami wydane w ciągu 13 lat, sprzedane w nakładzie ponad 17 milionów egzemplarzy
• Dodatkowe pięć zestawów wydanych w latach 2009–2012

Ważne daty w życiu Jane Fondy

Jane Fonda, postać o wielowymiarowym wpływie na kulturę i społeczeństwo, na trwałe zapisała się w historii kina jako utalentowana aktorka, a także jako pionierka ruchu fitness i niestrudzona aktywistka. Jej życie, naznaczone zarówno sukcesami, jak i kontrowersjami, stanowi fascynujący przykład kariery pełnej pasji, zaangażowania i nieustannego rozwoju, inspirując kolejne pokolenia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jane_Fonda