Marlena Dietrich: Aktorka, ikona i legenda. Życie Marlene Dietrich.

0

Marlena Dietrich, legendarna niemiecko-amerykańska aktorka i piosenkarka, urodzona jako Marie Magdalene Dietrich 27 grudnia 1901 roku w Berlinie, na zawsze zapisała się w annałach kina jako ikona stylu i symbol niezłomności. Zmarła w wieku 90 lat, 6 maja 1992 roku w Paryżu, pozostawiając po sobie dziedzictwo artystyczne o nieocenionej wartości. Jej międzynarodową sławę ugruntowała kultowa rola Loli Loli w filmie „Błękitny anioł” z 1930 roku, która uczyniła z niej jedną z pierwszych globalnych gwiazd filmowych i uosobienie femme fatale. W 1999 roku American Film Institute uznał ją za dziewiątą największą legendę kobiecego ekranu w historii klasycznego kina Hollywood.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 6 maja 1992 roku miała 90 lat.
• Żona/Mąż: Była żoną Rudolfa Siebera.
• Dzieci: Miała córkę Marię Elisabeth Sieber.
• Zawód: Aktorka i piosenkarka.
• Główne osiągnięcie: Międzynarodowa sława dzięki roli w filmie „Błękitny anioł” i status ikony kina.

Podstawowe informacje o Marlenie Dietrich

Prawdziwe imię Marleny Dietrich brzmiało Marie Magdalene Dietrich. Już w wieku jedenastu lat, około 1912 roku, połączyła swoje dwa imiona, tworząc unikalny pseudonim „Marlene”. Aktorka urodziła się 27 grudnia 1901 roku przy Leberstraße 65 w berlińskiej dzielnicy Schöneberg. Swoje życie zakończyła 6 maja 1992 roku w Paryżu, w wieku 90 lat. Jej prochy spoczęły na cmentarzu Städtischer Friedhof III w Berlinie.

Do 1939 roku Marlena Dietrich posiadała obywatelstwo niemieckie. W obliczu narastającego nazizmu zdecydowanie wyrzekła się go, a w 1939 roku oficjalnie została obywatelką Stanów Zjednoczonych. Był to świadomy akt sprzeciwu wobec reżimu i wyraz jej głębokich przekonań politycznych. Status legendy kina potwierdził American Film Institute, który w 1999 roku sklasyfikował ją na dziewiątym miejscu listy największych legend kobiecego ekranu klasycznego kina Hollywood.

Życie prywatne Marleny Dietrich

Matka Marleny, Wilhelmina Elisabeth Josefine (z domu Felsing), pochodziła z zamożnej berlińskiej rodziny o tradycjach jubilerskich i zegarmistrzowskich. Ojciec, Louis Erich Otto Dietrich, pełnił funkcję porucznika policji. Marlena miała starszą siostrę, Elisabeth (1900–1973). Po zakończeniu wojny Marlena całkowicie wyparła istnienie swojej siostry, twierdząc, że jest jedynaczką. Powodem tej decyzji było zaangażowanie Elisabeth i jej męża w prowadzenie kina w Belsen, które było dostępne dla oficerów nadzorujących obóz koncentracyjny Bergen-Belsen.

17 maja 1923 roku Marlena Dietrich poślubiła Rudolfa Siebera, którego poznała na planie filmu „Tragedia miłości”. Choć ich małżeństwo trwało aż do jego śmierci na raka w 1976 roku, ich relacja miała nietypowy, niekonwencjonalny charakter. Para doczekała się jednej córki, Marii Elisabeth Sieber, znanej jako Maria Riva, urodzonej 13 grudnia 1924 roku.

Kariera zawodowa Marleny Dietrich

Początkowo Marlena Dietrich marzyła o karierze koncertowej skrzypaczki. Jednak kontuzja nadgarstka zmusiła ją do zmiany planów, kierując jej zainteresowania w stronę teatru i poezji. Przełomową rolą, która przyniosła jej międzynarodową sławę, okazała się kreacja kabaretowej piosenkarki Loli Loli w filmie „Błękitny anioł” z 1930 roku, w reżyserii Josefa von Sternberga. To właśnie w tym obrazie wylansowała swój ikoniczny utwór „Falling in Love Again”.

W latach 1930–1935 Josef von Sternberg i Marlena Dietrich stworzyli w Hollywood sześć wspólnych filmów dla wytwórni Paramount, w tym takie dzieła jak „Maroko”, „Szanghaj Ekspres” i „Diabeł jest kobietą”. Sternberg odegrał kluczową rolę w kreowaniu jej wizerunku tajemniczej femme fatale, dbając o specyficzne oświetlenie, znane jako „butterfly lighting”, oraz naciskając na utratę wagi przez aktorkę. Mimo ogromnych zarobków, w maju 1938 roku Marlena Dietrich została okrzyknięta przez amerykańskich kiniarzy „trucizną dla box office’u”, podobnie jak inne gwiazdy takie jak Greta Garbo czy Katharine Hepburn.

Rewitalizacji jej kariery sprzyjał western. W 1939 roku, za namową von Sternberga, przyjęła nietypową dla siebie rolę salonowej dziewczyny Frenchie w westernie komediowym „Destry znowu w siodle”, grając u boku Jamesa Stewarta. Rola ta okazała się kluczowa dla ratowania podupadającej kariery. Po wojnie Marlena Dietrich wystąpiła w kilku znaczących produkcjach, takich jak „Sprawa zagraniczna” (1948) Billy’ego Wildera, „Trema” (1950) Alfreda Hitchcocka czy „Wyrok w Norymberdze” (1961).

Osiągnięcia i nagrody Marleny Dietrich

W bogatej karierze filmowej Marlena Dietrich otrzymała tylko jedną nominację do Nagrody Akademii dla najlepszej aktorki, którą przyznano jej za rolę w filmie „Maroko” z 1930 roku. Za swoją działalność podczas II wojny światowej została uhonorowana amerykańskim Medalem Wolności w 1947 roku, który uważała za swoje największe osiągnięcie, oraz francuską Legią Honorową. W 1968 roku zdobyła specjalną nagrodę Tony za swoje występy na Broadwayu, co stanowiło ukoronowanie jej sukcesów na scenie teatralnej i estradowej.

Nagrody i wyróżnienia

• Nominacja do Oscara dla najlepszej aktorki za rolę w filmie „Maroko” (1930)
• Amerykański Medal Wolności (1947)
• Francuska Legia Honorowa
• Nagroda Tony za występy na Broadwayu (1968)
• Izraelski Medal Waleczności (1965)

Filantropia i postawa polityczna Marleny Dietrich

Pod koniec lat 30. Marlena Dietrich, wraz z Billym Wilderem, założyła fundusz mający na celu pomaganie Żydom i dysydentom w ucieczce z Niemiec. W 1937 roku całą swoją gażę z filmu „Rycerz bez zbroi”, która wynosiła 450 000 dolarów, przekazała na pomoc uchodźcom. Podczas II wojny światowej odbyła dwie długie trasy dla USO w latach 1944–1945, występując dla żołnierzy alianckich w Algierii, Włoszech, Francji i Niemczech, często znajdując się zaledwie kilka kilometrów od linii frontu. Twierdziła, że występuje dla żołnierzy „z przyzwoitości” (aus Anstand). Przypisuje się jej również sprzedaż większej liczby obligacji wojennych niż jakiejkolwiek innej gwieździe tamtego okresu.

W 1965 roku Marlena Dietrich jako pierwsza kobieta i Niemka otrzymała izraelski Medal Waleczności, w uznaniu jej niezłomnych zasad i przyjaźni wobec narodu żydowskiego. Jej postawa polityczna i pomoc uchodźcom stanowiła wyraz silnego sprzeciwu wobec totalitaryzmu.

Kariera muzyczna Marleny Dietrich

Od lat 50. do połowy lat 70. XX wieku Marlena Dietrich skupiła się niemal wyłącznie na występach na żywo. W 1953 roku w hotelu Sahara w Las Vegas zarabiała astronomiczne 30 000 dolarów tygodniowo za swój krótki show. Występowała w słynnej, prześwitującej „nagiej sukience” projektu Jeana Louisa, która stała się elementem jej legendarnego wizerunku. Od połowy lat 50. jej aranżerem muzycznym był Burt Bacharach. Pomógł jej ukryć ograniczony zasięg głosu, ponieważ była kontraltem, i stworzył ambitne, jednoosobowe show, od którego Marlena była tak bardzo zależna emocjonalnie i zawodowo, że po jego odejściu czuła się „jak robot”.

Oprócz śpiewania w kilku językach, w tym niemieckim, angielskim i francuskim, Marlena Dietrich grała na pile muzycznej. Jej repertuar obejmował utwory, które wykonywała z charakterystycznym, niski, zachrypniętym głosem, który stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków towarowych w historii kina.

Dyskografia (wybrane elementy)

• „Falling in Love Again” (przebój z filmu „Błękitny anioł”, 1930)
• Utwory wykonywane w językach: niemieckim, angielskim, francuskim

Kontrowersje i skandale związane z Marleną Dietrich

Podczas pobytu w Londynie w latach 30. Marlena Dietrich odrzuciła lukratywne kontrakty oferowane przez urzędników partii nazistowskiej, którzy chcieli, aby stała się główną gwiazdą III Rzeszy. Ta decyzja wywołała później wrogość w Niemczech Zachodnich. Podczas trasy koncertowej w 1960 roku spotkała się z protestami rodaków, którzy nazywali ją zdrajczynią. Pod teatrem Titania Palast w Berlinie skandowano „Marlene do domu!”, a aktorka otrzymywała groźby bombowe.

Jej wizerunek często bywał prowokacyjny. W filmie „Maroko” wystąpiła we fraku i pocałowała inną kobietę, co w 1930 roku stanowiło skandal obyczajowy. Często wykorzystywała męski ubiór, w tym cylinder i frak, w swoich występach, śpiewając piosenki tradycyjnie przypisane mężczyznom. Ten androgyniczny styl stał się jednym z jej znaków rozpoznawczych.

Zdrowie i koniec kariery Marleny Dietrich

W późniejszych latach życia Marlena Dietrich cierpiała na raka szyjki macicy (diagnoza z 1965 roku) oraz zmagała się z uzależnieniem od środków przeciwbólowych i alkoholu. W 1973 roku doznała poważnego urazu uda po upadku ze sceny w Maryland, co wymagało przeszczepu skóry. Ostateczny koniec jej kariery nastąpił 29 września 1975 roku, gdy po kolejnym upadku na scenie w Sydney złamała kość udową.

Ciekawostki z życia Marleny Dietrich

Orson Welles nauczył Marlenę Dietrich czytania w myślach na potrzeby swojego show „Mercury Wonder Show”. Aktorka wykorzystywała tę umiejętność podczas występów dla żołnierzy, co budziło protesty organizacji kościelnych. Aby zachować młody wygląd, stosowała rygorystyczny makijaż, peruki oraz tymczasowe, niechirurgiczne liftingi twarzy wykonywane za pomocą taśm. Zdjęcie promocyjne Marleny z filmu „Szanghaj Ekspres” stało się inspiracją dla okładki albumu „Queen II” zespołu Queen oraz teledysku „Bohemian Rhapsody”. Jej ostatnim pojawieniem się przed kamerą był krótki epizod w filmie „Zwyczajny żigolo” (1978) u boku Davida Bowiego.

Ostatnie lata życia Marlena Dietrich spędziła w swoim mieszkaniu przy Avenue Montaigne w Paryżu, niemal nie opuszczając łóżka i odmawiając fotografowania się, by ludzie zapamiętali ją piękną. Jej córka, Maria Riva, opublikowała w 1992 roku kontrowersyjną biografię matki, opisując ją jako osobę narcystyczną i kontrolującą. Niski, zachrypnięty głos Marleny stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków towarowych w historii kina. Swobodnie posługiwała się niemieckim, angielskim i francuskim, co pozwalało jej na międzynarodową karierę estradową. Mimo wizerunku diwy, była znana z tego, że uwielbiała gotować dla swoich przyjaciół i kochanków, często serwując tradycyjne niemieckie potrawy. Do dziś pozostaje symbolem moralnego oporu przeciwko totalitaryzmowi i jedną z pierwszych ikon walki o wolność artystyczną i obyczajową.

Wybrane filmy z udziałem Marleny Dietrich

• „Tragedia miłości” (gdzie poznała Rudolfa Siebera)
• „Błękitny anioł” (1930)
• „Maroko” (1930)
• „Szanghaj Ekspres”
• „Diabeł jest kobietą”
• „Destry znowu w siodle” (1939)
• „Sprawa zagraniczna” (1948)
• „Trema” (1950)
• „Wyrok w Norymberdze” (1961)
• „Zwyczajny żigolo” (1978)

Marlena Dietrich, poprzez swoją karierę i postawę, stała się trwałym symbolem odwagi, niezależności i artystycznej wolności. Jej niezłomne przekonania polityczne, zwłaszcza sprzeciw wobec nazizmu, oraz humanitarne zaangażowanie podczas II wojny światowej, podkreślają jej wyjątkową osobowość. Ikona kina i estrady, która zdefiniowała na nowo kobiecą rolę w sztuce i kulturze, pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marlene_Dietrich