Moses: Victor Moses – piłkarz, który podbił Anglię

2

Mojżesz, postać o monumentalnym znaczeniu dla historii religii i cywilizacji, jest uznawany za najważniejszego proroka w judaizmie, a także za kluczową postać w chrześcijaństwie i islamie. Urodzony około 1391 roku p.n.e. w Dolnym Egipcie, według tradycji biblijnej dożył wieku 120 lat, zachowując do końca pełnię sił fizycznych i umysłowych. Jego życie, naznaczone niezwykłymi wydarzeniami, obejmuje wyzwolenie Izraelitów z niewoli egipskiej, przekazanie kluczowych praw religijnych na górze Synaj oraz ustanowienie fundamentów duchowych narodu wybranego. Jako dziecko uratowany z Nilu i wychowany na egipskim dworze królewskim, stał się symbolem oporu przeciwko uciskowi i przewodnikiem ku wolności.

Jego rola jako wyzwoliciela Hebrajczyków z egipskiego ucisku i prawodawcy ukształtowała nie tylko judaizm, ale wywarła również nieoceniony wpływ na rozwój cywilizacji zachodniej. Przypisuje mu się autorstwo Pięcioksięgu, czyli pierwszych pięciu ksiąg Starego Testamentu, które stanowią kamień węgielny dla wielu tradycji religijnych. Jego życie i dzieło są inspiracją dla pokoleń, a jego postać na zawsze wpisała się w kanon najważniejszych postaci historycznych i duchowych.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Około 120 lat (zgodnie z tradycją biblijną).
• Żona/Mąż: Sefora.
• Dzieci: Gerszom, Elezer.
• Zawód: Prorok, prawodawca, przywódca duchowy.
• Główne osiągnięcie: Wyzwolenie Izraelitów z niewoli egipskiej i przekazanie Prawa Bożego.

Podstawowe informacje o Mojżeszu

Prawdziwe imię tej kluczowej postaci biblijnej brzmi w języku hebrajskim מֹשֶׁה (Mōše). Według narracji biblijnej, imię to zostało nadane przez córkę faraona, która znalazła go unoszącego się na wodach Nilu. Etymologia imienia wiązana jest z semickim rdzeniem *m-š-h*, oznaczającym „wyciągać”, co odnosi się do aktu ratowania go z wody. Jednoczesnie, uczeni wskazują na egipskie pochodzenie słowa *mose*, które oznacza „dziecko”. Mojżesz urodził się w krainie Goszen w Dolnym Egipcie, w okresie, gdy Izraelici byli uciskaną mniejszością. Tradycja rabiniczna datuje jego życie na lata 1391–1271 p.n.e., co umiejscawia go w kontekście starożytnego Egiptu.

Mojżesz cieszył się niezwykłą długowiecznością i zmarł na górze Nebo, w krainie Moab (dzisiejsza Transjordania), w wieku 120 lat. Co istotne, według biblijnego opisu, do końca zachował sprawność fizyczną. Tradycja żydowska podkreśla, że jego śmierć nastąpiła w momencie, gdy miał już w zasięgu wzroku Ziemię Obiecaną, do której prowadził swój lud. Jego status jest niepodważalny – jest uznawany za najważniejszego proroka w judaizmie i samarytanizmie, a także za jedną z kluczowych postaci w chrześcijaństwie, islamie, bahaizmie i wierze Druzów, co podkreśla jego uniwersalne znaczenie w różnych tradycjach religijnych.

Rodzina i życie prywatne Mojżesza

Biologicznymi rodzicami Mojżesza byli Amram i Jochebed, pochodzący z pokolenia Lewiego. Jednak jego losy potoczyły się inaczej – został znaleziony w koszyku z sitowia na Nilu przez córkę faraona, która go adoptowała i wychowała na egipskim dworze królewskim. Pomimo tego adopcyjnego pochodzenia, Mojżesz pozostał silnie związany ze swoim ludem. Posiadał dwoje starszego rodzeństwa: siostrę Miriam oraz brata Aarona, który odegrał istotną rolę w jego późniejszej działalności, pełniąc funkcję rzecznika przed faraonem.

Po ucieczce z Egiptu do Madianu, Mojżesz poślubił Seforę (Zipporah), córkę Jetry, miejscowego kapłana. Z tego małżeństwa narodziło się dwóch synów: Gerszom i Elezer. Teksty biblijne wspominają również o jego związku z nienazwaną z imienia kobietą z ludu Kusz, co stanowi dodatkowy aspekt jego życia osobistego. Te relacje ukazują Mojżesza nie tylko jako proroka i przywódcę, ale także jako człowieka o złożonym życiu prywatnym, którego ścieżki splatały się z różnymi kulturami i narodami.

Potomstwo Mojżesza

• Gerszom
• Elezer

Działalność i kariera Mojżesza

Jako dorosły mężczyzna, Mojżesz doświadczył tragicznego wydarzenia, które odmieniło jego życie. Zabił egipskiego nadzorcę, który brutalnie bił hebrajskiego niewolnika. Obawiając się kary śmierci, musiał ratować się ucieczką do krainy Madian. Tam spędził wiele lat jako pasterz, co stanowiło okres przygotowawczy do jego przyszłej roli. Punktem zwrotnym w jego życiu było powołanie przy płonącym krzewie na górze Horeb. Bóg ukazał mu się w niepalącym się krzewie, objawił mu swoje imię jako JHWH (Jahwe) i nakazał mu misję wyzwolenia Izraelitów z egipskiego ucisku.

Mojżesz powrócił do Egiptu i wraz z bratem Aaronem postawił faraonowi żądanie wypuszczenia ludu. W obliczu odmowy, Bóg za pośrednictwem Mojżesza zesłał na Egipt dziesięć plag, które w końcu skłoniły władcę do zgody. Następnie Mojżesz poprowadził wielki exodus Izraelitów z Egiptu. W kluczowym momencie, dzięki boskiej interwencji, rozdzielił wody Morza Czerwonego, umożliwiając swojemu ludowi bezpieczną ucieczkę przed ścigającą ich armią faraona. Na górze Synaj Mojżesz otrzymał od Boga Dziesięć Przykazań, zapisanych na kamiennych tablicach, co stanowi fundament prawa religijnego. Podczas jego nieobecności, lud dopuścił się bałwochwalstwa, czcząc złotego cielca. Następnie, przez 40 lat, Mojżesz prowadził Izraelitów przez pustynię, co było karą za brak wiary ludu po powrocie dwunastu szpiegów z Kanaanu.

Kluczowe wydarzenia z życia Mojżesza

• Ucieczka z Egiptu i pobyt w Madianie
• Powołanie przy płonącym krzewie
• Konfrontacja z faraonem i Dziesięć Plag Egipskich
• Przejście przez Morze Czerwone
• Otrzymanie Prawa na Synaju (Dziesięć Przykazań)
• Czterdziestoletnia wędrówka przez pustynię

Osiągnięcia i dziedzictwo Mojżesza

Mojżesz jest uznawany za twórcę fundamentów religijnych Izraela. Pośredniczył w zawarciu Przymierza Mojżeszowego, na mocy którego Izrael stał się narodem wybranym przez JHWH. Podczas pobytu na Synaju, Mojżesz sformalizował kult religijny, ustanawiając dziedziczne kapłaństwo w linii swojego brata Aarona, co ugruntowało strukturę religijną narodu. Jego wpływ na prawo i politykę jest nieoceniony. Postać Mojżesza stała się symbolem wolności i sprawiedliwości. Amerykańscy Ojcowie Założyciele oraz ruchy walczące o prawa obywatelskie często odwoływali się do niego jako wzoru wyzwoliciela i prawodawcy.

Jako wielki prawodawca, Mojżesz jest upamiętniony w licznych gmachach państwowych w Stanach Zjednoczonych, w tym w Sądzie Najwyższym oraz w Izbie Reprezentantów, co świadczy o jego trwałym wpływie na zachodnią myśl prawną i polityczną. Ta obecność w kluczowych instytucjach symbolizuje jego rolę w kształtowaniu systemów prawnych i idei wolności. Jego dzieło, w tym Pięć Ksiąg Mojżesza (Pięcioksiąg), stanowi jeden z najważniejszych tekstów w historii ludzkości, wpływając na miliony ludzi na przestrzeni wieków.

Warto wiedzieć: Mojżesz jest uważany za autora Pięcioksięgu, czyli pierwszych pięciu ksiąg Starego Testamentu (Księga Rodzaju, Księga Wyjścia, Księga Kapłańska, Księga Liczb, Księga Powtórzonego Prawa).

Kultura i sztuka

Postać Mojżesza od wieków inspiruje artystów i twórców. Jednym z najbardziej znanych przedstawień rzeźbiarskich jest monumentalny posąg Mojżesza dłuta Michała Anioła. Charakterystyczną cechą tej rzeźby jest obecność rogów na głowie Mojżesza, co wynika z błędnego średniowiecznego tłumaczenia hebrajskiego słowa oznaczającego „promieniowanie”. To dzieło sztuki stało się ikonicznym wizerunkiem proroka.

Postać Mojżesza zyskała również ogromną popularność w kinie i telewizji, stając się ikoną popkultury dzięki wielkim produkcjom filmowym. Filmy takie jak „Dziesięcioro przykazań” Cecila B. DeMille’a czy animowany „Książę Egiptu” przybliżyły historię Mojżesza szerokiej publiczności, kształtując jego wizerunek w świadomości zbiorowej. Te dzieła, choć różnią się interpretacją, podkreślają jego rolę jako przywódcy i wyzwoliciela. Przedstawienia te, od rzeźby Michała Anioła po współczesne produkcje filmowe, świadczą o trwałym zainteresowaniu postacią Mojżesza i jego uniwersalnym przesłaniem.

Zdrowie i cechy fizyczne

Mojżesz, mimo swojej monumentalnej roli, borykał się z osobistą trudnością. Sam przyznał przed Bogiem, że nie jest wymowny i ma trudności z wysławianiem się, co jest często interpretowane jako jąkanie. Ta wada wymowy stała się powodem wyznaczenia jego brata, Aarona, na jego rzecznika przed faraonem i ludem. Ta cecha podkreśla, że nawet największy przywódca może posiadać osobiste słabości, a jego siła płynie nie tylko z własnych zdolności, ale także ze wsparcia i boskiego prowadzenia.

Pomimo wieku i trudów wędrówki przez pustynię, tekst biblijny podkreśla niezwykłą kondycję Mojżesza. Mimo osiągnięcia sędziwego wieku 120 lat, jego wzrok nie był przyćmiony, a siły żywotne go nie opuściły aż do dnia śmierci. Ta nadludzka kondycja wpisuje się w jego wyjątkowy status jako wybranego przez Boga proroka i przywódcy, który poprowadził swój lud przez wiele lat.

Ciekawostki i mniej znane fakty o Mojżeszu

Miejsce pochówku Mojżesza na górze Nebo pozostaje tajemnicą. Według tradycji żydowskiej, było to celowe działanie Boga, mające zapobiec uczynieniu z jego grobu miejsca bałwochwalczego kultu. Ta nieznana lokalizacja podkreśla jego rolę jako narzędzia boskiego, a nie obiektu kultu samego w sobie. Podczas wędrówki przez pustynię, Mojżesz, na polecenie Boga, sporządził miedzianego węża na palu. Ten symbol miał moc leczniczą – uzdrawiał Izraelitów ukąszonych przez jadowite gady, co stanowi przykład boskiej interwencji w codziennym życiu ludu.

Historia Mojżesza nie jest pozbawiona krytyki i kontrowersji. W tekście biblijnym wspomniano o buncie Koracha przeciwko przywództwu Mojżesza, a także o krytyce ze strony jego rodzeństwa, Miriam i Aarona. Te wydarzenia pokazują, że jego autorytet był wielokrotnie wystawiany na próbę, co dodaje realizmu i głębi jego postaci. Pomimo tych wyzwań, Mojżesz pozostał niezłomnym przywódcą, prowadzącym swój lud zgodnie z wolą Bożą.

Mojżesz, jako wybitny przywódca duchowy i prawodawca, pozostawił po sobie niezatarty ślad w historii ludzkości. Jego niezłomna wiara, determinacja w wyzwoleniu swojego ludu oraz przekazanie fundamentalnych zasad moralnych i religijnych sprawiają, że jest on postacią o uniwersalnym i ponadczasowym znaczeniu. Dzieło Mojżesza stanowi fundament dla rozwoju judaizmu i miało ogromny wpływ na kształtowanie się cywilizacji zachodniej, a jego postać nadal inspiruje i stanowi wzór przywództwa opartego na sprawiedliwości i mądrości.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Moses