Siergiej Siergiejewicz Prokofiew (1891–1953) był jednym z najwybitniejszych rosyjskich kompozytorów XX wieku, pianistą i dyrygentem, którego innowacyjne dzieła na stałe wpisały się w kanon muzyki światowej. Urodzony 27 kwietnia 1891 roku, na dzień dzisiejszy (maj 2024) miałby 133 lata. Jego życie, naznaczone burzliwymi wydarzeniami historycznymi, okresem emigracji i powrotem do ojczyzny, było odzwierciedlone w muzyce pełnej energii, dramatyzmu i wyrafinowanej melodyki. Znany z kompozycji takich jak balet „Romeo i Julia” czy opera „Miłość do trzech pomarańczy”, Prokofiew pozostawił po sobie dziedzictwo, które nadal fascynuje i inspiruje kolejne pokolenia.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na dzień dzisiejszy (maj 2024) miałby 133 lata.
- Żona/Mąż: Carolina (Lina) Codina (pierwsza żona), Mira Mendelson (druga żona).
- Dzieci: Dwóch synów z pierwszego małżeństwa, w tym Oleg.
- Zawód: Kompozytor, pianista, dyrygent.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie innowacyjnego stylu muzycznego, łączącego nowoczesne środki wyrazu z klasycznymi formami, czego efektem są takie dzieła jak balet „Romeo i Julia”, opera „Miłość do trzech pomarańczy” czy „Symfonia Klasyczna”.
Podstawowe informacje o Siergieju Prokofiewie
Siergiej Siergiejewicz Prokofiew urodził się 27 kwietnia 1891 roku (według kalendarza gregoriańskiego) w Sontsowce, na terenie dzisiejszej Ukrainy. Już od najmłodszych lat przejawiał niezwykły talent muzyczny, komponując swoje pierwsze utwory w wieku zaledwie kilku lat. Ten rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent stał się jednym z najbardziej wpływowych twórców muzyki XX wieku, a jego styl charakteryzował się innowacyjnością i wyrazistą melodyką.
Wykształcenie muzyczne
Prokofiew zdobywał wykształcenie muzyczne w elitarnej placówce, jaką było Konserwatorium Petersburskie. Wśród jego pedagogów znaleźli się wybitni mistrzowie, tacy jak Anatolij Liadow (harmonia i kontrapunkt), Nikołaj Czerepnin (dyrygentura) czy Nikołaj Rimski-Korsakow (orkiestracja). To solidne podstawy teoretyczne i praktyczne pozwoliły mu na rozwinięcie własnego, unikalnego języka muzycznego, który odważnie przekraczał granice obowiązujących wówczas konwencji.
Data i okoliczności śmierci
Siergiej Prokofiew zmarł 5 marca 1953 roku w Moskwie, w wieku 61 lat. Jego odejście zbiegło się w czasie z wydarzeniem o ogromnym znaczeniu dla Związku Radzieckiego – śmiercią Józefa Stalina. W cieniu narodowej żałoby po dyktatorze, informacja o śmierci wielkiego kompozytora została niemal całkowicie przyćmiona. Prokofiew został pochowany na cmentarzu nowodziewiczym w Moskwie, a jego testament artystyczny żyje do dziś.
Rodzina i życie prywatne Siergieja Prokofiewa
Życie osobiste Siergieja Prokofiewa było równie złożone i dramatyczne, co jego twórczość. Związki z kobietami, doświadczenia rodzinne i konsekwencje powrotu do Związku Radzieckiego miały głęboki wpływ na jego losy.
Pierwsze małżeństwo
W 1923 roku Siergiej Prokofiew poślubił hiszpańską śpiewaczkę Carolinę (Linę) Codinę. Z tego związku urodziło się dwóch synów. Małżeństwo zakończyło się separacją w 1941 roku, a formalny rozwód nastąpił w 1947 roku. Rozstanie z Liną otworzyło tragiczny rozdział w jej życiu, związanym z represjami politycznymi w powojennej Rosji.
Drugie małżeństwo
W 1948 roku Prokofiew zawarł drugi związek małżeński z Mirą Mendelson. Była ona jego wieloletnią towarzyszką i współautorką libretta do opery „Wojna i pokój”. Mendelson okazała się dla kompozytora nieocenionym wsparciem w trudnych latach powojennych, kiedy to musiał zmagać się z atakami ze strony władz.
Tragedia rodzinna po powrocie do ZSRR
Powrót Prokofiewa do Związku Radzieckiego w 1936 roku, choć motywowany artystycznymi i patriotycznymi pobudkami, przyniósł tragiczne konsekwencje dla jego rodziny. Lina Codina, po ich rozstaniu, została w 1948 roku aresztowana pod zarzutem szpiegostwa i skazana na 20 lat łagru. Została zwolniona dopiero w 1956 roku, po śmierci zarówno Stalina, jak i samego kompozytora. Ten fakt stanowi ponury obraz realiów życia artystów w tamtych czasach.
Kariera Siergieja Prokofiewa – kluczowe etapy
Kariera Siergieja Prokofiewa to historia nieustannych innowacji, artystycznych poszukiwań i przełamywania konwencji. Od najmłodszych lat wykazywał niezwykły talent, który ewoluował w kierunku stworzenia unikalnego stylu, rozpoznawalnego na całym świecie.
Początki jako „cudowne dziecko”
Siergiej Prokofiew od wczesnego dzieciństwa wykazywał niezwykłe zdolności muzyczne. W wieku zaledwie pięciu lat skomponował swój pierwszy utwór fortepianowy, a dziewięciolatek stworzył swoją pierwszą operę. Te wczesne kompozycje zapowiadały przyszłego geniusza, który miał zrewolucjonizować muzykę XX wieku.
Reputacja muzycznego buntownika
Podczas studiów w Konserwatorium Petersburskim Prokofiew zyskał reputację muzycznego buntownika. Jego wczesne koncerty fortepianowe, charakteryzujące się agresywną dysonansowością i techniczną trudnością, wywoływały szok wśród publiczności i krytyków. Ten odważny styl definiował go jako artystę niebojącego się przekraczać utartych schematów.
Współpraca z Ballets Russes
Przełomowym momentem w karierze Prokofiewa była współpraca z impresario Siergiejem Diagilewem i jego zespołem Ballets Russes. Wśród zamówionych dzieł znalazł się sukcesywny balet „Chout” (Błazen), a także „Le pas d’acier” i „Syn marnotrawny”. Te balety ugruntowały jego pozycję jako czołowego twórcy muzyki baletowej.
Okres emigracji (1918–1936)
Po rewolucji 1917 roku, Prokofiew wyjechał z Rosji, spędzając okres emigracji w Stanach Zjednoczonych, Niemczech i Paryżu. Koncertował jako pianista i komponował na zamówienie zachodnich instytucji, tworząc m.in. operę „Miłość do trzech pomarańczy” dla opery w Chicago. Ten czas pozwolił mu na swobodne eksperymentowanie i zdobycie międzynarodowego uznania.
Powrót do Związku Radzieckiego
W 1936 roku Siergiej Prokofiew zdecydował się na stały powrót do ojczyzny. Ta decyzja zaowocowała powstaniem jego najbardziej przystępnych i popularnych dzieł, takich jak edukacyjny utwór „Piotruś i wilk” oraz monumentalny balet „Romeo i Julia”. Powrót do ZSRR otworzył nowy rozdział w jego twórczości, choć nie uchronił go od późniejszych trudności.
Nagrody i osiągnięcia Siergieja Prokofiewa
Kariera Siergieja Prokofiewa była bogata w sukcesy i uznanie. Jego talent został doceniony już na wczesnym etapie edukacji, a późniejsze lata przyniosły mu status jednego z najważniejszych kompozytorów XX wieku.
Zwycięstwo w „bitwie fortepianów”
W 1914 roku, po ukończeniu Konserwatorium Petersburskiego, Prokofiew wygrał prestiżowy konkurs dla najlepszych studentów fortepianu, prezentując własny I Koncert fortepianowy. Nagrodą był fortepian, a wydarzenie to potwierdziło jego wirtuozerię i kompozytorski talent.
Uznanie za klasyka nowoczesności
Dziś Siergiej Prokofiew jest powszechnie uznawany za jednego z głównych kompozytorów XX wieku, a jego muzyka stanowi nieodłączną część światowego repertuaru klasycznego. Jego dorobek obejmuje 7 ukończonych oper, 7 symfonii, 8 baletów, 5 koncertów fortepianowych oraz 9 sonat fortepianowych, co świadczy o jego niezwykłej produktywności i wszechstronności.
Muzyka i styl Siergieja Prokofiewa
Styl muzyczny Siergieja Prokofiewa cechuje się niezwykłą oryginalnością, połączeniem nowoczesnych środków wyrazu z klasycznymi formami oraz charakterystycznym poczuciem humoru i dramatyzmu.
Dzieła symfoniczne i baletowe
Prokofiew stworzył szereg arcydzieł w dziedzinie muzyki symfonicznej i baletowej. Symfonia „Klasyczna” to hołd dla klasycznych form, przefiltrowany przez nowoczesne brzmienie. Inne znaczące dzieła to suita „Lejtnant Kiże” oraz balet „Kopciuszek”, pełen magii i liryzmu.
Muzyka filmowa i patriotyczna
Okres II wojny światowej był dla Prokofiewa czasem intensywnej pracy twórczej. Skomponował muzykę do filmu „Aleksander Newski”, która stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów muzyki filmowej tamtych lat. Równocześnie pracował nad monumentalną adaptacją „Wojny i pokój” Lwa Tołstoja.
Kontrowersje i trudności w życiu Siergieja Prokofiewa
Pomimo geniuszu, życie Siergieja Prokofiewa nie było wolne od trudności. Dotkliwe okazały się ataki polityczne ze strony władz radzieckich.
Atak polityczny w 1948 roku
W 1948 roku Siergiej Prokofiew stał się ofiarą nagonki na tzw. „formalizm”. Oskarżono go o tworzenie muzyki „antydemokratycznej”, co miało drastyczny wpływ na jego zdrowie i sytuację finansową. Mimo to, Prokofiew kontynuował pracę twórczą.
Skandal w Pawłowsku
Już na początku swojej kariery, w 1913 roku, premiera II Koncertu fortepianowego Siergieja Prokofiewa w Pawłowsku wywołała prawdziwy skandal. Publiczność była podzielona, a incydent ten ilustruje, jak bardzo Prokofiew wyprzedzał swoją epokę.
Hobby i pasje Siergieja Prokofiewa
Poza pracą kompozytorską, Siergiej Prokofiew posiadał również inne, nietuzinkowe pasje.
Pasja do szachów
Siergiej Prokofiew był zapalonym szachistą od siódmego roku życia. W 1914 roku pokonał w symultanie przyszłego mistrza świata José Raúla Capablankę. Ta pasja często znajdowała odzwierciedlenie w jego muzyce.
Statystyki błędów
W okresie studiów w Konserwatorium Petersburskim, Siergiej Prokofiew był postrzegany przez niektórych jako arogancki z powodu prowadzenia dokładnych statystyk błędów popełnianych przez kolegów. Świadczyło to o jego dążeniu do perfekcji i analitycznym umyśle.
Ciekawostki z życia Siergieja Prokofiewa
Życie Siergieja Prokofiewa obfitowało w wiele interesujących faktów.
Relacja ze Strawińskim
Choć Igor Strawiński i Siergiej Prokofiew byli gigantami rosyjskiej muzyki XX wieku, ich relacje były złożone. Strawiński nazwał balet Prokofiewa „Błazen” jedynym utworem muzyki nowoczesnej, którego słucha z przyjemnością.
Wsparcie młodych talentów
Pomimo ataków politycznych, Prokofiew cieszył się wsparciem ze strony nowej generacji wybitnych wirtuozów, takich jak Swiatosław Richter i Mścisław Rostropowicz, dla których tworzył dzieła.
Siergiej Prokofiew, mimo trudnych życiowych doświadczeń, pozostawił po sobie niezwykle bogaty dorobek artystyczny, który do dziś inspiruje i porusza słuchaczy na całym świecie. Jego muzyka, pełna emocji, innowacji i niepowtarzalnego stylu, stanowi trwały pomnik jego geniuszu i niezachwianego wkładu w rozwój muzyki XX wieku.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Prokofiew był szachistą?
Tak, Prokofiew był zapalonym szachistą, często grał z innymi muzykami i artystami. Zachowały się nawet jego partie szachowe, a jego zamiłowanie do tej gry miało wpływ na jego myślenie muzyczne.
Czy Prokofiew jest Rosjaninem czy Ukraińcem?
Prokofiew urodził się na terenie współczesnej Ukrainy, która wówczas była częścią Imperium Rosyjskiego. Z pochodzenia był Rosjaninem, a jego twórczość jest integralną częścią rosyjskiej tradycji muzycznej.
Czy Prokofiew był dobrym pianistą?
Prokofiew był wirtuozem fortepianu i sam często wykonywał swoje kompozycje. Jego gra była znana z technicznej doskonałości, energii i wyrazistości, co czyniło go jednym z najwybitniejszych pianistów swoich czasów.
Która symfonia Prokofiewa jest najpopularniejsza?
Najczęściej za najpopularniejszą uważa się Symfonię nr 1 „Klasyczną” d-dur, op. 25. Jest ona ceniona za swoją lekkość, dowcip i przejrzystość formy, która nawiązuje do stylistyki XVIII wieku.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Sergei_Prokofiev
