Robert Scott: Tragiczna wyprawa brytyjskiego odkrywcy na Biegun Południowy

0

Robert Falcon Scott, wybitny brytyjski badacz Antarktydy i oficer Royal Navy, urodził się 6 czerwca 1868 roku w Plymouth. Na dzień dzisiejszy, w 2024 roku, miałby 156 lat. Jego nazwisko na zawsze wpisało się w historię polarnictwa dzięki dwóm znaczącym ekspedycjom na lodowy kontynent: „Discovery” (1901–1904) i „Terra Nova” (1910–1913). Choć podczas tej drugiej wyprawy, w styczniu 1912 roku, wraz z czteroosobowym zespołem dotarł do bieguna południowego, jego triumf przerodził się w tragedię – cała grupa zginęła w drodze powrotnej. Scott pozostawił po sobie żonę, Kathleen Bruce, oraz syna, Sir Petera Scotta, który stał się znanym działaczem na rzecz ochrony przyrody.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 43 lata (w momencie śmierci)
• Żona/Mąż: Kathleen Bruce
• Dzieci: Sir Peter Scott
• Zawód: Oficer Royal Navy, polarnik, badacz
• Główne osiągnięcie: Dotarcie do bieguna południowego (choć wyprzedzony przez Roalda Amundsena)

Kim był Robert Falcon Scott?

Robert Falcon Scott, urodzony 6 czerwca 1868 roku w Plymouth, był brytyjskim oficerem Royal Navy i jednym z najsłynniejszych badaczy Antarktydy. Jego życie zostało naznaczone pionierską działalnością na lodowym kontynencie, gdzie dowodził dwiema znaczącymi ekspedycjami: „Discovery” (1901–1904) i „Terra Nova” (1910–1913). Scott zginął tragicznie podczas powrotu z wyprawy na biegun południowy w marcu 1912 roku, w wieku 43 lat. Jego dziedzictwo jako polarnika i symbolu odwagi jest pielęgnowane do dziś, a jego syn, Sir Peter Scott, kontynuował rodzinne tradycje jako działacz na rzecz ochrony przyrody.

Choć jako chłopiec Robert Falcon Scott bywał uważany za delikatnego, w dorosłym życiu cechował się znaczną krzepą fizyczną. Według opisu Apsleya Cherry-Garrarda, mierzył około 175 cm wzrostu, a jego klatka piersiowa miała obwód ponad 99 cm. Te cechy fizyczne były nieocenione w ekstremalnych warunkach, z jakimi mierzył się podczas swoich antarktycznych wypraw. Jego śmierć na Lodowcu Szelfowym Rossa, zaledwie około 20 kilometrów od zapasów, stanowi tragiczną ilustrację wyzwań, jakie stawiała przed nim Antarktyda.

Podstawowe informacje biograficzne

Data i miejsce urodzenia

Robert Falcon Scott urodził się 6 czerwca 1868 roku w Plymouth, w hrabstwie Devon, w Anglii. Był trzecim z sześciorga dzieci w rodzinie, która od pokoleń związana była z tradycjami wojskowymi. To rodzinne dziedzictwo miało kluczowy wpływ na jego późniejsze wybory życiowe i karierę.

Pochodzenie i status rodziny

Scott pochodził z rodziny o ustabilizowanej pozycji. Jego ojcem był John Edward Scott, piwowar i sędzia pokoju, a matką Hannah Cuming. Rodzina cieszyła się początkowym komfortem dzięki dochodom z rodzinnego browaru w Plymouth, co zapewniło młodemu Robertowi odpowiednie warunki do rozwoju i edukacji.

Warunki fizyczne

W przeciwieństwie do wrażenia delikatności z dzieciństwa, dorosły Robert Falcon Scott był mężczyzną o imponującej budowie fizycznej. Autor Apsley Cherry-Garrard opisał go jako silnego, mierzącego około 175 cm wzrostu, z klatką piersiową o obwodzie ponad 99 cm. Ta krzepa fizyczna była niezbędna w trudnych warunkach polarnych.

Data i okoliczności śmierci

Robert Falcon Scott zmarł około 29 marca 1912 roku, mając 43 lata. Jego śmierć nastąpiła na Lodowcu Szelfowym Rossa na Antarktydzie, podczas dramatycznego powrotu z bieguna południowego. Tragiczne okoliczności – zaledwie około 20 km od najbliższego magazynu z zapasami – podkreślają ogromne wyzwania i ryzyko związane z jego ostatnią ekspedycją.

Rodzina i życie prywatne Roberta Falcona Scotta

Tradycje rodzinne

Scott wychowywał się w rodzinie z silnymi tradycjami wojskowymi. Jego dziadek oraz czterech wujów służyli w armii lub marynarce wojennej, co w naturalny sposób kierowało jego losy w stronę kariery w siłach zbrojnych. To dziedzictwo kształtowało jego dyscyplinę i ambicje od najmłodszych lat.

Kryzys finansowy rodziny

W 1894 roku, gdy Robert służył na HMS „Vulcan”, jego ojciec stracił znaczną część rodzinnego majątku w wyniku nieudanych inwestycji. Ta sytuacja zmusiła 63-letniego Johna Scotta do podjęcia pracy jako menedżer browaru, co było znaczącym zwrotem w życiu rodzinnym i mogło wpłynąć na ambicje finansowe Scotta.

Odpowiedzialność za bliskich

Po śmierci ojca w 1897 roku i nagłej utracie brata Archiego w 1898 roku, Robert Scott stał się głównym żywicielem rodziny. Ciężar finansowego utrzymania matki i dwóch niezamężnych sióstr spadł na jego barki. Ta odpowiedzialność stanowiła silną motywację do zdobywania awansów i zapewnienia stabilności swojej rodzinie.

Małżeństwo i potomstwo

W 1908 roku Robert Falcon Scott poślubił Kathleen Bruce. Owocem tego związku był jeden syn, Sir Peter Scott. Peter Scott zasłynął później jako znany działacz na rzecz ochrony przyrody i założyciel World Wide Fund for Nature (WWF), kontynuując dziedzictwo rodziny w inny, ale równie ważny sposób.

Kariera wojskowa i wczesna działalność

Edukacja i początki w marynarce

Po ukończeniu lokalnej szkoły i szkoły przygotowawczej Stubbington House, Robert Falcon Scott pomyślnie zdał egzaminy na statek szkoleniowy HMS „Britannia”. W 1881 roku, w wieku zaledwie 13 lat, rozpoczął swoją karierę jako kadet w Royal Navy, co zapoczątkowało jego długą drogę w świecie żeglugi i eksploracji.

Służba jako midszypmen

W lipcu 1883 roku Scott zakończył szkolenie na HMS „Britannia”, plasując się na siódmym miejscu w swojej klasie. Następnie został wysłany do Afryki Południowej, gdzie służył na HMS „Boadicea”. Okres ten był ważnym etapem jego rozwoju jako młodego oficera marynarki.

Przełomowe spotkanie z Markhamem

1 marca 1887 roku, podczas służby na HMS „Rover” na wyspie St Kitts, Scott odniósł zwycięstwo w wyścigu kutrów. To wydarzenie zwróciło na niego uwagę Clementsa Markhama, sekretarza Royal Geographical Society (RGS). Markham aktywnie poszukiwał utalentowanych oficerów, którzy mogliby w przyszłości wziąć udział w wyprawach polarnych, co otworzyło przed Scottem nowe perspektywy.

Specjalizacja techniczna

W 1891 roku Scott ukończył dwuletni kurs torpedowy na HMS „Vernon”. Uzyskał on wówczas certyfikaty pierwszej klasy zarówno z teorii, jak i praktyki, co potwierdzało jego wysokie umiejętności techniczne i zaangażowanie w naukę.

Incydent z 1893 roku

Jedynym znaczącym incydentem w jego wczesnej karierze było osadzenie łodzi torpedowej na mieliźnie podczas dowodzenia w 1893 roku. Za ten czyn Scott otrzymał łagodne upomnienie, co było jedynym większym potknięciem w jego wczesnym przebiegu służby.

Tajemnicza luka w życiorysie

Historyk Roland Huntford sugerował istnienie tajemniczej luki w życiorysie Scotta w latach 1889–1890, twierdząc, że mógł on „zniknąć” z rejestrów marynarki na kilka miesięcy z powodu rzekomego romansu z mężatką. Te spekulacje dodają pewnej intrygi do jego wczesnego życia.

Ekspedycje antarktyczne

Wyprawa „Discovery” (1901–1904)

W latach 1901–1904 Robert Falcon Scott dowodził brytyjską narodową ekspedycją antarktyczną, znaną jako wyprawa „Discovery”. Podczas tej misji ustanowił rekord południowy, docierając do szerokości 82°S, i odkrył Płaskowyż Antarktyczny. Był to znaczący krok w eksploracji kontynentu.

Problemy pierwszej wyprawy

Wyprawa „Discovery” napotkała liczne trudności, w tym brak doświadczenia w warunkach polarnych i problemy ze szkorbutem. Tragiczne żniwo zebrała również śmierć George’a Vince’a w marcu 1902 roku, który zginął podczas zamieci, ześlizgując się z przepaści.

Wyprawa „Terra Nova” (1910–1913)

Kolejną, a zarazem ostatnią wyprawą Scotta była ekspedycja „Terra Nova” (1910–1913), której głównym celem było zdobycie bieguna południowego. Wyprawa ta, choć miała tragiczne zakończenie, stanowiła jedno z najważniejszych przedsięwzięć w historii polarnictwa.

Rozczarowanie na biegunie

Po dotarciu do celu 17 stycznia 1912 roku, Scott i jego pięcioosobowa grupa odkryli, że biegun południowy został już zdobyty przez Roalda Amundsena pięć tygodni wcześniej. Było to ogromne rozczarowanie i cios dla morale zespołu.

Tragiczny powrót

Droga powrotna z bieguna okazała się śmiertelna dla Scotta i jego towarzyszy. Zmarli z wycieńczenia i ekstremalnego zimna. Ich ciała, wraz z dziennikami, zostały odnalezione, a te ostatnie stały się podstawą do budowania legendy „Scotta z Antarktydy”. Scott zginął na Antarktydzie z wycieńczenia i ekstremalnego zimna w marcu 1912 roku, mając zaledwie 43 lata.

Instrukcje dotyczące psów

Kontrowersje dotyczące wykorzystania zaprzęgów psów przez Scotta zaczęły być łagodzone w XXI wieku. Ponowne odkrycie rozkazów z października 1911 roku wykazało, że Scott nakazał zespołom psim wyjście mu naprzeciw w drodze powrotnej, co sugeruje próbę zaplanowania wsparcia.

Nagrody, odznaczenia i osiągnięcia

Królewskie wyróżnienia

W 1901 roku król Edward VII mianował Scotta członkiem czwartej klasy Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego (CVO). Po powrocie z pierwszej wyprawy awansowano go na komandora tego orderu, doceniając jego wkład w eksplorację.

Medale geograficzne

Za swoje dokonania Scott otrzymał szereg prestiżowych odznaczeń, w tym:

• Patron’s Medal (1904)
• Vega Medal (1905)
• Cullum Medal (1906)

Pośmiertne uznanie

W 1913 roku Scott został uhonorowany Medalem Polarnym. Jego status bohatera narodowego został przypieczętowany licznymi pomnikami wzniesionymi w całej Wielkiej Brytanii, symbolizując brytyjską determinację w eksploracji.

Wkład naukowy i odkrycia

Dowody na historię Ziemi

Przy ciałach Scotta i jego towarzyszy znaleziono pierwsze na Antarktydzie odkryte skamieniałości – szczątki paproci z rodzaju Glossopteris. To odkrycie dostarczyło dowodów na to, że kontynent ten był niegdyś zalesiony, co miało ogromne znaczenie dla paleogeografii.

Wkład naukowy

Mimo pewnej krytyki dotyczącej pomiarów, wyprawa „Discovery” dostarczyła cennych danych biologicznych, zoologicznych i geologicznych. Zgromadzone materiały wzbogaciły ówczesną wiedzę o regionach polarnych i stanowiły ważny wkład w badania naukowe.

Kontrowersje i relacje

Konflikt z Ernestem Shackletonem

Scott popadł w ostry spór z Ernestem Shackletonem, twierdząc, że obszar McMurdo Sound jest jego „polem pracy” i zabraniając dawnemu koledze korzystania z tamtejszej bazy. Ta rywalizacja podkreślała zaciętość w wyścigu o eksplorację Antarktydy.

Relacje z marynarką handlową

Podczas wyprawy „Discovery” Scott ściśle przestrzegał regulaminów Royal Navy, co prowadziło do napięć z oficerami marynarki handlowej. Różnice w podejściu do dyscypliny i organizacji pracy były źródłem konfliktów.

Zmiana reputacji

Przez dekady Scott był ikoną heroizmu i brytyjskiej odwagi. Jednak pod koniec XX wieku zaczęto kwestionować jego kompetencje jako dowódcy i planisty, co wpłynęło na zmianę jego reputacji w historiografii.

Współczesna rehabilitacja

Współczesne analizy z XXI wieku okazały się bardziej łaskawe dla postaci Scotta. Wskazują one na ekstremalne spadki temperatur (poniżej -40°C) jako główną przyczynę tragedii, na którą Scott nie miał wpływu. Te odkrycia pozwoliły na bardziej zniuansowane spojrzenie na jego ostatnią wyprawę.

Ciekawostki z życia Roberta Falcona Scotta

Spotkania z arystokracją

Jako popularny bohater, Robert Falcon Scott bywał na salonach, gdzie spotykał się m.in. z królową Amelią Orleańską oraz księciem Henrykiem Pruskim, co świadczy o jego rozpoznawalności i statusie w społeczeństwie.

Sztandar saneczkowy

Używany przez niego podczas wypraw sztandar saneczkowy (sledge flag) jest do dziś przechowywany i wystawiony na widok publiczny w katedrze w Exeter, stanowiąc cenne dziedzictwo eksploracyjne.

Kariera w wywiadzie

W 1906 roku, między wyprawami, Scott pracował jako asystent dyrektora Wywiadu Marynarki Wojennej w Admiralicji. Ta nietypowa dla polarnika rola świadczy o jego wszechstronności i zaufaniu, jakim darzono go w strukturach wojskowych.

Kluczowe wydarzenia w karierze i życiu Roberta Falcona Scotta

Poniższa tabela przedstawia chronologiczny przegląd najważniejszych momentów z życia i kariery Roberta Falcona Scotta:

Robert Falcon Scott pozostaje postacią tragiczną, ale i inspirującą. Jego odwaga, determinacja i poświęcenie w eksploracji Antarktydy, mimo ostatecznej tragedii, ugruntowały jego miejsce w historii jako jednego z największych odkrywców w dziejach. Jego wkład naukowy, obejmujący odkrycia geologiczne i paleontologiczne, w połączeniu z symbolicznym znaczeniem jego wypraw, czyni go postacią, która na zawsze zapisała się na kartach historii badań nad biegunami.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Falcon_Scott