Rockefeller: John D. i jego majątek, od pierwszej pracy po University

0

John Davison Rockefeller (urodzony 8 lipca 1839 r.) był amerykańskim przemysłowcem i filantropem, który stał się jedną z najpotężniejszych i najbogatszych postaci w historii gospodarczej Stanów Zjednoczonych. Na przestrzeni swojej kariery zdołał zgromadzić majątek szacowany na 900 milionów dolarów w 1913 roku, co stanowiło znaczący odsetek ówczesnego PKB kraju. John D. Rockefeller, który na początku 2026 roku miałby 187 lat, zmarł 23 maja 1937 roku w wieku 97 lat. Poślubił Laurę Spelman w 1864 roku, z którą miał pięcioro dzieci. Jego życie było przykładem połączenia bezwzględności w biznesie z głębokim zaangażowaniem w działalność filantropijną, która wywarła znaczący wpływ na rozwój medycyny i edukacji.

Już jako młody chłopiec Rockefeller wyznaczył sobie dwa niezwykle ambitne cele: zarobienie 100 000 dolarów oraz dożycie 100 lat – drugi cel niemal udało mu się osiągnąć. Jego wczesne wychowanie, naznaczone surowością i silnym wpływem religijnym matki, ukształtowało go jako osobę powściągliwą, metodyczną i niezwykle pracowitą. Kariera zawodowa, rozpoczęta w młodym wieku jako asystent księgowego, doprowadziła go do założenia Standard Oil Company, potęgi naftowej, która zdominowała rynek amerykański i na zawsze zmieniła oblicze przemysłu.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: W maju 1937 roku miał 97 lat.
• Żona/Mąż: Laura Spelman
• Dzieci: Pięcioro
• Zawód: Przemysłowiec, filantrop
• Główne osiągnięcie: Założenie i rozwój Standard Oil Company, pierwszy miliarder

Podstawowe informacje o Johnie D. Rockefellerze

Dane biograficzne

John Davison Rockefeller przyszedł na świat 8 lipca 1839 roku w Richford, w stanie Nowy Jork. Wychowywał się w rodzinie, która często się przeprowadzała, by ostatecznie osiedlić się w Cleveland w stanie Ohio. Jego życie zakończyło się 23 maja 1937 roku w Ormond Beach na Florydzie, w wieku 97 lat. Już jako bardzo młoda osoba, John D. Rockefeller miał jasno określone cele życiowe: zdobycie majątku 100 000 dolarów i osiągnięcie wieku 100 lat, co do którego był bliski.

Młodość i wychowanie

W czasach swojej młodości, John D. Rockefeller był postrzegany jako chłopiec o spokojnym usposobieniu, poważny, metodyczny i głęboko religijny. Posiadał dar przekonywania, będąc znakomitym mówcą i debatantem. Jego matka, Eliza Davison, była gorliwą baptystką, która wpajała mu wartości takie jak oszczędność i ciężka praca. Ojciec, William Avery Rockefeller Sr., był postacią o wątpliwej reputacji – wędrownym sprzedawcą i oszustem, który otwarcie przyznawał, że celowo okłamuje swoich synów, aby nauczyć ich bezwzględności w biznesie. To surowe i nietypowe wychowanie miało znaczący wpływ na kształtowanie późniejszego podejścia Rockefellera do życia i interesów. Rockefeller przestrzegał zasad całkowitej abstynencji od alkoholu i tytoniu, co było zgodne z nauczaniem jego matki.

Życie prywatne i rodzinne

Rodzice

John Davison Rockefeller był synem Williama Avery’ego Rockefellera Sr. i Elizy Davison. Jego ojciec, znany jako „Big Bill” lub „Devil Bill”, trudnił się oszustwami i prowadził życie w ciągłym ruchu, podając się za „botanicznego lekarza”. William Avery Rockefeller Sr. często okłamywał swoich synów, twierdząc, że robi to, by nauczyć ich zaradności i odporności w świecie biznesu. Matka Rockefellera, Eliza Davison, była pobożną baptystką, która odegrała kluczową rolę w kształtowaniu jego charakteru i systemu wartości.

Małżeństwo i dzieci

W 1864 roku John Davison Rockefeller poślubił Laurę Spelman. Ich związek okazał się trwały i zaowocował narodzinami pięciorga dzieci. Laura Spelman Rockefeller była ważną postacią w życiu męża, dzieląc jego głębokie przekonania religijne i wspierając jego działania. Rockefeller przez całe życie pozostał gorliwym baptystą. Nie tylko pełnił funkcje powiernika i urzędnika w Erie Street Baptist Mission Church, ale czasami nawet sam sprzątał kościół, co świadczyło o jego zaangażowaniu w życie wspólnoty.

Wartości i styl życia

John D. Rockefeller przez całe swoje życie był głęboko wierzącym baptystą, co miało znaczący wpływ na jego styl życia i system wartości. Ściśle przestrzegał całkowitej abstynencji od alkoholu i tytoniu, co było zgodne z jego surowym wychowaniem i zasadami wpajanymi przez matkę. Jego podejście do pieniędzy było głęboko zakorzenione w lekcjach od matki, która mówiła mu, że „rozmyślne marnotrawstwo prowadzi do nędznego braku”. W związku z tym, od najmłodszych lat, Rockefeller skrupulatnie zapisywał każdy zarobiony i wydany cent, co świadczy o jego wczesnej skłonności do finansowej dyscypliny.

Kariera zawodowa i biznes

Początki kariery

Kariera zawodowa Johna D. Rockefellera rozpoczęła się we wrześniu 1855 roku, gdy miał zaledwie 16 lat. Podjął pracę jako asystent księgowego w firmie Hewitt & Tuttle w Cleveland, gdzie początkowo zarabiał skromne 16 dolarów miesięcznie. Już jako 20-latek, w 1859 roku, wykazał się przedsiębiorczością, zakładając własną firmę handlową Clark, Gardner & Company. Dysponował kapitałem 4000 dolarów, z czego znaczną część, bo 1000 dolarów, pożyczył od ojca na wysoki, 10-procentowy procent. Ta wczesna inicjatywa stanowiła preludium do jego późniejszych, ogromnych sukcesów w świecie biznesu.

Założenie Standard Oil Company

Przełomowym momentem w karierze Johna D. Rockefellera było założenie Standard Oil Company w 1870 roku. Pod jego przywództwem, które trwało do 1897 roku, firma ta szybko stała się dominującą siłą na rynku naftowym. Do 1900 roku Standard Oil kontrolowała około 90% krajowej produkcji ropy naftowej w Stanach Zjednoczonych, co czyniło ją gigantem o niespotykanej dotąd skali. Firma ta, z siedzibą w Cleveland, stała się synonimem potęgi przemysłowej i innowacyjności w branży wydobycia i przetwórstwa ropy naftowej.

Strategie biznesowe i innowacje

John D. Rockefeller zasłynął z innowacyjnych, choć często kontrowersyjnych metod optymalizacji kosztów. Jednym z przykładów było wykorzystywanie odpadów z procesów rafinacji ropy naftowej, takich jak benzyna czy smoła. Zamiast je wylewać, znajdował dla nich zastosowanie – wykorzystywał je jako paliwo lub sprzedawał jako smary i parafinę. Takie podejście pozwoliło mu nie tylko obniżyć koszty produkcji, ale także stworzyć nowe źródła dochodu, zwiększając efektywność swojego przedsiębiorstwa. Te praktyki, choć skuteczne, budziły również krytykę i kontrowersje ze względu na ich monopolistyczny charakter.

Rozpad Standard Oil

W 1911 roku działalność Standard Oil Company została uznana za naruszenie przepisów antytrustowych. Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych nakazał rozwiązanie tego naftowego giganta. W wyniku tego orzeczenia, Standard Oil został podzielony na 34 odrębne podmioty. Wśród nich znalazły się firmy, które do dziś stanowią kluczowych graczy na rynku energetycznym, takie jak dzisiejsze ExxonMobil i Chevron. Ten rozpad był symbolicznym zakończeniem ery dominacji jednego przedsiębiorstwa w branży naftowej, choć majątek i wpływy rodziny Rockefellerów pozostały znaczące.

Majątek i finanse

Pierwszy miliarder

John D. Rockefeller zapisał się w historii jako pierwszy miliarder w Stanach Zjednoczonych. W 1913 roku jego osobisty majątek szacowano na imponującą kwotę 900 milionów dolarów. Ta suma stanowiła niemal 3% ówczesnego PKB Stanów Zjednoczonych, co świadczy o jego niewyobrażalnym bogactwie i dominacji ekonomicznej. Jego fortunę zbudowano głównie na przemyśle naftowym, a konkretnie na działalności Standard Oil Company.

Wzrost majątku po podziale Standard Oil

Paradoksalnie, mimo nakazu rozwiązania Standard Oil w 1911 roku, wartość udziałów Johna D. Rockefellera w nowo powstałych, mniejszych spółkach wzrosła. Doprowadziło to do sytuacji, w której stał się on najbogatszym człowiekiem w nowoczesnej historii świata. Podział giganta na mniejsze podmioty, choć narzucony prawnie, umożliwił dalszy rozwój i ekspansję poszczególnych segmentów biznesu, a Rockefeller, jako główny akcjonariusz, czerpał z tego znaczące korzyści finansowe.

Podejście do zarządzania finansami

Podejście Johna D. Rockefellera do pieniędzy było głęboko zakorzenione w jego wychowaniu. Matka, Eliza Davison, wpajała mu, że „rozmyślne marnotrawstwo prowadzi do nędznego braku”. Ta lekcja sprawiła, że od dzieciństwa Rockefeller skrupulatnie zapisywał każdy zarobiony i wydany cent. Jego zdolność do skrupulatnego zarządzania finansami, połączona z wizjonerstwem biznesowym, pozwoliła mu zbudować i utrzymać ogromną fortunę, która stała się podstawą jego późniejszej działalności filantropijnej.

Filantropia i działalność społeczna

Zaangażowanie po przejściu na emeryturę

Po przejściu na emeryturę w 1897 roku, John D. Rockefeller poświęcił ostatnie 40 lat swojego życia systematycznej filantropii. Jego działania w tej dziedzinie były przełomowe i stworzyły nowoczesną strukturę fundacji, które wspierały kluczowe obszary społeczne: medycynę, edukację i badania naukowe. Jego wizja filantropijna wykraczała poza jednorazowe datki, skupiając się na tworzeniu instytucji o długoterminowym wpływie.

Założenie fundacji i uniwersytetów

W ramach swojej działalności filantropijnej, John D. Rockefeller założył dwie kluczowe instytucje: University of Chicago oraz Rockefeller University. Te uniwersytety stały się podwalinami nowoczesnego szkolnictwa wyższego w Stanach Zjednoczonych, promując badania naukowe i innowacyjne metody nauczania. Fundacje stworzone przez Rockefellera odegrały również kluczową rolę w walce z chorobami, przyczyniając się do niemal całkowitego wyeliminowania tęgoryjca na południu USA oraz żółtej febry, co zrewolucjonizowało zdrowie publiczne w Ameryce na początku XX wieku.

Wkład w rozwój medycyny i zdrowia publicznego

Fundacje założone przez Rockefellera miały ogromny wpływ na rozwój medycyny i poprawę zdrowia publicznego. Ich działalność przyczyniła się do zwalczania chorób zakaźnych, które przez lata dziesiątkowały populację. Dzięki wsparciu finansowemu i organizacyjnemu, możliwe stało się wdrożenie skutecznych programów profilaktycznych i leczniczych. Rockefeller nie tylko finansował badania, ale także wspierał reformy mające na celu podniesienie standardów opieki medycznej w całym kraju.

Wsparcie dla edukacji medycznej

Wraz z Andrew Carnegie, John D. Rockefeller wspierał prace Abrahama Flexnera, których rezultatem był przełomowy raport „Edukacja medyczna w Ameryce”. Raport ten, opublikowany w 1910 roku, stał się kamieniem milowym w reformowaniu systemu edukacji medycznej w USA. Ustanowił empiryzm jako fundament nowoczesnego systemu medycznego, kładąc nacisk na naukowe podejście do diagnostyki i leczenia. Wpływ tego raportu był ogromny, prowadząc do podniesienia jakości kształcenia lekarzy i standardów praktyki medycznej.

Kontrowersje i skandale

Praktyki monopolistyczne

Działalność biznesowa Johna D. Rockefellera, zwłaszcza rozwój Standard Oil Company, była przedmiotem ostrej krytyki za stosowanie praktyk monopolistycznych. Szczególnie publikacje autorki Idy Tarbell rzuciły światło na agresywne metody, które Rockefeller stosował, aby zdominować rynek. Samemu Rockefellerowi przypisuje się słynne stwierdzenie, że „konkurencja to grzech”, co doskonale oddaje jego podejście do eliminowania rywali i budowania monopolu.

Wykorzystywanie umów z liniami kolejowymi

Jedną z kontrowersyjnych strategii, którą wykorzystywał Rockefeller do eliminowania konkurencji, były tajne umowy z liniami kolejowymi. Dzięki tym porozumieniom, otrzymywał on wysokie rabaty na transport własnej ropy naftowej, a także prowizje od transportu produktów konkurencji. Takie nieuczciwe praktyki pozwalały mu znacząco obniżać koszty i jednocześnie podnosić koszty dla rywali, co w efekcie prowadziło do ich bankructwa i przejmowania ich przedsiębiorstw przez Standard Oil.

Filozofia biznesowa

John D. Rockefeller wyznawał zasady darwinizmu społecznego w biznesie, wierząc w „przetrwanie najsilniejszych”. Uważał, że rozwój wielkiego przedsiębiorstwa jest naturalnym procesem, w którym najefektywniejsze i najsilniejsze firmy zdobywają dominującą pozycję na rynku. Ta filozofia usprawiedliwiała w jego oczach agresywne metody biznesowe i dążenie do monopolu, które miały na celu stworzenie wydajnego i doskonale zorganizowanego systemu produkcji i dystrybucji.

Ciekawostki z życia

Udział w wojnie secesyjnej

Choć John D. Rockefeller był przeciwnikiem niewolnictwa i głosował na Abrahama Lincolna, nie brał czynnego udziału w wojnie secesyjnej. Podobnie jak wielu zamożnych obywateli w tamtym okresie, wykupił się od służby wojskowej, co pozwalało mu uniknąć bezpośredniego udziału w konflikcie.

Dziecięce źródła dochodu

Jako dziecko, John D. Rockefeller już wykazywał się przedsiębiorczością i chęcią zarabiania pieniędzy. W nietypowy dla tamtych czasów sposób, zarabiał na hodowli indyków, sprzedaży ziemniaków i cukierków. Co więcej, pożyczał małe sumy pieniędzy sąsiadom na procent, co świadczy o jego wczesnej skłonności do inwestowania i generowania dochodu nawet z niewielkich kwot.

Miejsce zamieszkania w późniejszych latach

Przez ostatnie dekady swojego długiego życia, John D. Rockefeller mieszkał w Kykuit, swojej luksusowej posiadłości w hrabstwie Westchester w stanie Nowy Jork. Z tego miejsca, pomimo podeszłego wieku, nadal aktywnie zarządzał swoimi rozległymi działaniami filantropijnymi i inwestycjami, utrzymując kontrolę nad swoim imperium i wpływem.

Kluczowe cele życiowe

Już jako młody chłopiec, John D. Rockefeller wyznaczył sobie dwa ambitne cele życiowe:

• Zarabienie 100 000 dolarów.
• Dożycie 100 lat (cel niemal zrealizowany).

Kluczowe etapy kariery

Kariera zawodowa Johna D. Rockefellera rozwijała się w następujących etapach:

• 1855: Rozpoczęcie pracy jako asystent księgowego w firmie Hewitt & Tuttle w Cleveland (wiek: 16 lat, zarobki: 16 dolarów miesięcznie).
• 1859: Założenie własnej firmy handlowej Clark, Gardner & Company (wiek: 20 lat, kapitał: 4000 dolarów, w tym 1000 dolarów pożyczki od ojca na 10% procentowania).
• 1870: Założenie Standard Oil Company.
• 1897: Przekazanie przywództwa w Standard Oil Company.
• 1911: Nakaz rozwiązania Standard Oil przez Sąd Najwyższy USA.

Najważniejsze fundacje i instytucje

John D. Rockefeller był założycielem lub kluczowym fundatorem następujących instytucji:

• University of Chicago
• Rockefeller University
• The Rockefeller Foundation (wspierająca medycynę, edukację i badania naukowe)

Warto wiedzieć: Standard Oil Company, założona przez Johna D. Rockefellera, kontrolowała do 1900 roku około 90% krajowej produkcji ropy naftowej w USA, co czyniło ją potęgą monopolizującą rynek.

Warto wiedzieć: W 1911 roku Sąd Najwyższy USA nakazał rozwiązanie Standard Oil za naruszenie przepisów antytrustowych, co doprowadziło do podziału giganta na 34 odrębne podmioty, w tym dzisiejsze ExxonMobil i Chevron.

Warto wiedzieć: W 1913 roku osobisty majątek Johna D. Rockefellera szacowano na 900 milionów dolarów, co stanowiło niemal 3% ówczesnego PKB Stanów Zjednoczonych.

John D. Rockefeller pozostaje postacią o ogromnym znaczeniu historycznym, którego ścieżka od skromnych początków do statusu jednego z najbogatszych ludzi świata, a następnie wpływowego filantropa, stanowi inspirację i przedmiot analizy. Jego dziedzictwo jest widoczne nie tylko w kształcie współczesnego przemysłu naftowego, ale także w fundamentalnych instytucjach naukowych i medycznych, które pomógł stworzyć, a które do dziś służą ludzkości.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_D._Rockefeller