Antonio Salieri (ur. 18 sierpnia 1750 w Legnago, zm. 7 maja 1825 w Wiedniu) był włoskim kompozytorem, dyrygentem i nauczycielem muzyki, który przez ponad pół wieku odgrywał kluczową rolę w wiedeńskim życiu muzycznym. Na początku XXI wieku ma 74 lata. Był żonaty z Teresą Helferstorfer, z którą miał ośmioro dzieci. Jego największym osiągnięciem było objęcie stanowiska cesarskiego kapelmistrza, co uczyniło go jednym z najważniejszych muzyków w Imperium Habsburgów.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 74 lata (na moment śmierci)
- Żona/Mąż: Teresa Helferstorfer
- Dzieci: Ośmioro
- Zawód: Kompozytor, dyrygent, nauczyciel muzyki
- Główne osiągnięcie: Cesarski kapelmistrz
Życie i kariera Antonio Salieriego
Wczesne lata i przybycie do Wiednia
Antonio Salieri urodził się 18 sierpnia 1750 roku w Legnago, niedaleko Werony. Już w młodości wykazywał zainteresowanie muzyką, co doprowadziło go do ucieczki z domu, aby móc słuchać koncertów. Po tragicznej śmierci rodziców w latach 1763–1764, trafił pod opiekę swojego brata, a następnie, w latach 1765 lub 1766, pod protekcję weneckiego szlachcica Giovanniego Mocenigo. To właśnie dzięki tej protekcji, 15 lipca 1766 roku, młody Salieri przybył do Wiednia. Tam pod opieką Floriana Leopolda Gassmanna rozpoczął swoją edukację muzyczną, która miała zaważyć na jego przyszłości.
Droga do sukcesu w Wiedniu
Kariera kompozytorska Salieriego nabrała tempa w 1770 roku, kiedy to jego opera buffa „Le donne letterate” odniosła pierwszy, choć skromny sukces. Prawdziwy przełom nastąpił, gdy w latach 1774–1792 pełnił funkcję dyrektora Opery Włoskiej na dworze Habsburgów. Ta prestiżowa pozycja dawała mu znaczący wpływ na wiedeńską scenę operową. Sukcesy poza granicami Austrii, zwłaszcza w Paryżu, gdzie w 1784 roku zaprezentował operę „Les Danaïdes”, ugruntowały jego międzynarodową reputację.
Cesarski Kapelmistrz i Szczyt Kariery
Najważniejszym etapem w karierze Antonio Salieriego było objęcie stanowiska cesarskiego kapelmistrza (Kapellmeister) w 1788 roku, funkcję tę sprawował aż do 1824 roku. Jako najwyższy rangą muzyk w imperium, odpowiadał za muzykę w kaplicy dworskiej, co świadczyło o jego ogromnym autorytecie i uznaniu. Po 1804 roku, mimo zaprzestania tworzenia nowych oper, Salieri nie zwalniał tempa. Skupił się na komponowaniu muzyki sakralnej oraz, co równie ważne, na działalności pedagogicznej, kształcąc przyszłe pokolenia muzyków.
Innowacje w twórczości i stylu
Antonio Salieri był kompozytorem, który nie bał się eksperymentować. W swojej operze „La Fiera di Venezia” (1772) wprowadził nowatorskie połączenie tańca i śpiewu solistów z chórem, które później zaadaptował Wolfgang Amadeusz Mozart. Salieri zasłynął również jako jeden z pierwszych kompozytorów, który w operze „La secchia rapita” wykorzystał w orkiestrze trzy kotły, poszerzając tym samym możliwości brzmieniowe. Jego twórczość cechowała się kosmopolityzmem, tworząc opery w językach włoskim, francuskim i niemieckim, co ułatwiało mu zdobywanie uznania w różnych europejskich ośrodkach muzycznych.
Mistrz pedagogiki
Reputacja Antonio Salieriego jako pedagoga przyciągała największe talenty muzyczne epoki. Jego szkoła była kuźnią przyszłych gwiazd muzyki klasycznej i romantycznej. Wśród jego wybitnych uczniów znaleźli się między innymi **Ludwig van Beethoven**, Franz Schubert, Franz Liszt, Johann Nepomuk Hummel oraz Franz Xaver Wolfgang Mozart. Kształcenie tak znamienitych kompozytorów jest najlepszym dowodem na niezwykły talent pedagogiczny Salieriego i jego ogromny wpływ na rozwój muzyki europejskiej.
Relacja z Mozartem i kontrowersje
Po śmierci Wolfganga Amadeusza Mozarta w 1791 roku, pojawiły się plotki sugerujące, że Antonio Salieri mógł go otruć z zazdrości. Te sensacyjne pogłoski, mimo że całkowicie obalone przez historyków i medyków, miały negatywny wpływ na reputację Salieriego. W rzeczywistości, obaj kompozytorzy prawdopodobnie darzyli się wzajemnym szacunkiem. Mit o otruciu, choć nieprawdziwy, przetrwał w świadomości publicznej, częściowo dzięki sztuce „Amadeus” Petera Shaffera i jej ekranizacji, które przedstawiły fikcyjny obraz rywalizacji między kompozytorami. Ta powszechna opinia przyczyniła się do załamań nerwowych Salieriego w późnym wieku.
Wyzwania i trudności w karierze
Kariera Salieriego nie zawsze była pasmem sukcesów. Cesarskie reformy Józefa II w 1778 roku, które doprowadziły do zamknięcia Opery Włoskiej na rzecz niemieckiego Singspielu, postawiły go w trudnej sytuacji. Niektóre jego dzieła, jak opera „Il ricco d’un giorno” czy paryska produkcja „Les Horaces”, spotkały się z chłodnym przyjęciem, co stanowiło trudne momenty w jego długiej karierze. Mimo tych wyzwań, Salieri konsekwentnie dążył do doskonałości artystycznej.
Ciekawostki z życia kompozytora
Antonio Salieri był człowiekiem głęboko religijnym, co potwierdza ceremonia poświęcenia jego nauki i przyszłej służby Bogu, która odbyła się zaraz po jego przyjeździe do Wiednia. W późniejszym wieku sugerował, że wiele z jego wczesnych kompozycji zostało celowo zniszczonych lub zaginęło. Dzięki kontaktom w salonie rodziny Martinez, miał okazję osobiście poznać wiele wybitnych postaci swojej epoki, w tym poetę Pietro Metastasia i kompozytora Christopha Willibalda Glucka, który stał się jego powiernikiem i cennym doradcą.
Antonio Salieri, mimo że często przyćmiewany przez postać Mozarta w kulturze popularnej, był postacią o nieocenionym znaczeniu dla muzyki klasycznej. Jego innowacyjność kompozytorska, szerokie wpływy pedagogiczne oraz długoletnia służba na dworze cesarskim czynią go jednym z filarów epoki klasycyzmu. Jego dziedzictwo żyje nie tylko w jego muzyce, ale przede wszystkim w dziełach jego licznych i wybitnych uczniów, którzy ukształtowali przyszłość muzyki europejskiej.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Salieri
